ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတ ဦးထင္ေက်ာ္ႏွင့္ ႏုိင္ငံေတာ္၏အတုိင္ပင္ခံပုဂၢဳိလ္ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တုိ႔ကုိ လာအုိႏုိင္ငံက ေကာ္ေဇာနီခင္း၍ ဂုဏ္ျပဳတပ္ဖြဲ႕ျဖင့္ ႀကိဳဆုိခဲ့စဥ္။ (ဓာတ္ပုံ-ေအအက္ဖ္ပီ)

ျမန္မာသမၼတႏွင့္ ႏုိင္ငံေတာ္၏ အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္တို႔၏ တရား၀င္ႏုိင္ငံေတာ္အဆင့္ ျပည္ပခရီးစဥ္ကုိ လာအိုႏုိင္ငံသုိ႔ သြားေရာက္ျခင္းျဖင့္ ပထမဆံုးစတင္ခဲ့သည္။ ေန႔ခ်င္းျပန္သြားေရာက္ခဲ့ေသာ ခရီးႏွင့္ပတ္သက္၍ လံုၿခံဳေရးေၾကာင့္ဟု သံုးသပ္သူမ်ားရိွသကဲ့သုိ႔ လွ်ပ္စစ္ျပတ္ေတာက္မႈျဖစ္ေနေသာ ျမန္မာအတြက္ လာအိုမွ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား၀ယ္ယူရန္ အစီအစဥ္ရိွသည္ဟု ဆုိသူမ်ားလည္း ရိွသည္။

ခရီးစဥ္၌ သမၼတႏွင့္ ဇနီး၊ ႏုိင္ငံေတာ္၏ အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး၊ ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးတို႔ ပါ၀င္သည္။ သို႔ေသာ္ စြမ္းအင္ႏွင့္ လွ်ပ္စစ္စြမ္းအား၀န္ႀကီးတို႔ ပါ၀င္ျခင္းမရိွေပ။ အကယ္၍ လာအိုထံမွ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ၀ယ္ယူေရးေဆြးေႏြးမည္ဆိုလွ်င္ သက္ဆုိင္ရာ၀န္ႀကီးမ်ား ခရီးစဥ္၌ ပါ၀င္မည္ျဖစ္သည္။

မၾကာေသးမီက ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ လာအို၏ (၁၀) ႀကိမ္ေျမာက္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီကြန္ဂရက္ညီလာခံ၌ လာအိုစြမ္းအင္ႏွင့္ သတၱဳ၀န္ႀကီးဌာန၏ မိန္႔ခြန္းတြင္ ယခု ၂၀၁၆ ၌ ျမန္မာသို႔ ကနဦးလွ်ပ္ စစ္ဓာတ္အားတင္ပို႔မႈ စတင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့သည္။ ျမန္မာႏွင့္ လာအုိသည္ နယ္စပ္နယ္နိမိတ္ ၂၃၀ ကီလုိမီတာ (၁၄၂ မုိင္ေက်ာ္) ထိစပ္ေနၿပီး ကနဦးလွ်ပ္စစ္တင္ပို႔မႈကုိ လာအို၏ လူအန္နမ္သာျပည္နယ္ႏွင့္နီးေသာ ျမန္မာဘက္ေက်းရြာမ်ားသုိ႔ ပို႔လႊတ္ျခင္းျဖင့္ စတင္မည္ဟု ဆုိထားသည္။

၂၀၁၅ ႏွစ္ကုန္ပုိင္းက ျမန္မာအစိုးရသည္ လာအိုထံမွ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားမဂၢါ၀ပ္ ၃၀၀ တင္သြင္းမည့္စီမံကိန္းကို လာအိုအစိုးရထံ ကမ္းလွမ္းအဆိုတင္ခဲ့ေၾကာင္း လာအိုစြမ္းအင္ႏွင့္ သတၳဳတြင္း၀န္ႀကီးက ေျပာၾကားေၾကာင္း ဗီယန္က်င္း သတင္းဌာနကုိ ၂၀၁၆ ေဖေဖာ္၀ါရီတြင္ သတင္းေဖာ္ျပခဲ့သည္။ လာအိုအေနျဖင့္ စီမံကိန္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ အေသးစိတ္အခ်က္မ်ား၊ တစ္ဆင့္ထုတ္လႊတ္ ေပးပို႔မည့္လုိင္းမ်ား၊ လွ်ပ္စစ္ကို အသံုးျပဳမည့္ေနရာ အစရိွသည္တုိ႔ကုိ ေလ့လာေနသည္။

လာအိုသည္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁၀ ဘီလီယံေက်ာ္ကုန္က်ခံ၍ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားစက္႐ံုေပါင္း ၃၈ ႐ံု တည္ေဆာက္ထားၿပီး ထုိင္း၊ ဗီယက္နမ္ႏွင့္ ကေမၻာဒီးယားသို႔ တင္ပို႔ေရာင္းခ်လ်က္ရိွသည္။ ၂၀၁၇ တြင္ လာအိုေတာင္ပုိင္းေဒသ၌ ေရအားလွ်ပ္စစ္ စက္႐ံုေလး႐ံု ထပ္မံတည္ေဆာက္ရန္ ရိွေနသည္။ မဲေခါင္ျမစ္ေပၚတြင္ လာအိုက ေရအားလွ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္ေရးဆည္မ်ား တည္ေဆာက္မည့္ အစီအစဥ္ရိွေနၿပီး ယင္းကုိ မဲေခါင္ျမစ္ေအာက္ပုိင္းႏုိင္ငံမ်ားျဖစ္သည့္ ဗီယက္နမ္ႏွင့္ ကေမၻာဒီးယားတုိ႔က ကန္႔ကြက္လ်က္ရိွသည္။

အိမ္နီးခ်င္းလာအိုသည္ ေရအားလွ်ပ္စစ္က႑ကုိ ၁၉၉၅ ကတည္းက ျမႇင့္တင္ခဲ့သည္။ ထုိႏွစ္မွာပင္ ျမန္မာႏွင့္လာအုိၾကား ကုန္သြယ္ေရးသေဘာတူစာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆုိခဲ့ၿပီး ျမန္မာမွ လာအိုသုိ႔ ပုိ႔ကုန္မ်ားအနက္ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားျဖန္႔ျဖဴးေရးပစၥည္းမ်ား ပါ၀င္ခဲ့သည္ကုိ ေတြ႕ရသည္။ လာအုိအစိုးရသည္ လြတ္လပ္ေသာ စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္သူမ်ားႏွင့္တဲြ၍ စီမံကိန္း ၂၀ ခန္႔လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၿပီး ျပည္တြင္းသို႔ ေရအားလွ်ပ္စစ္ျဖန႔္ျဖဴးရန္ႏွင့္ အိမ္နီးခ်င္းႏုိင္ငံမ်ားသုိ႔ တင္ပို႔ရန္အတြက္ ေရအားလွ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္မည့္ကုမၸဏီငယ္ေလးမ်ားႏွင့္ နားလည္မႈစာခြၽန္လႊာေပါင္း ၂၀၀ ခန္႔ လက္မွတ္ထိုးခဲ့သည္။ သုိ႔ေသာ္လာအိုအေနျဖင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ဆုိင္ရာ၊ လူမႈအဆင့္အတန္းဆုိင္ရာႏွင့္ ေရရွည္ေရအားလွ်ပ္ စစ္ထုတ္လုပ္ေရးဆုိင္ရာတို႔တြင္ ေ၀ဖန္ခံရမႈမ်ားရိွခဲ့၍ ျမန္မာအေနျဖင့္ ထိုသင္ခန္းစာမ်ားကုိယူ၍ အရည္အေသြးျမင့္ စီမံကိန္းမ်ားကိုသာ ေရြးခ်ယ္လုပ္ေဆာင္သင့္ေၾကာင္း ႏုိင္ငံတကာဘ႑ာေရး ေကာ္ပုိေရးရွင္းႀကီးက သတိေပးထားသည္။

ျမန္မာ့လွ်ပ္စစ္က႑ ေလ့လာဆန္းစစ္သူအခ်ိဳ႕ကလည္း ျမန္မာအေနျဖင့္ ‘အာရွ၏ ဘက္ထရီအုိး’ဟု တင္စားခံေနရေသာ လာအိုႏုိင္ငံမွ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ၀ယ္ယူရန္ ျဖစ္ႏုိင္ေျခရိွေၾကာင္း အႀကံျပဳေနၾကသည္။ ၿပီးခဲ့သည့္ အစိုးရသက္တမ္းအတြင္း ရန္ကုန္ၿမိဳ႕အတြက္ အရန္ဓာတ္အားလုိအပ္ခ်က္ ၃၀၀ မဂၢါ၀ပ္ကုိ လာအိုႏုိင္ငံမွ ၀ယ္ယူရန္ Plan B,Plan C ရိွခဲ့ဖူးေၾကာင္း သိရသည္။ ျမန္မာအေနျဖင့္ လာအိုမွေန၍ ရန္ကုန္အထိ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားလုိင္း သြယ္တန္း၍ ရယူမည္ဆုိပါက ခရီးေ၀းကြာမႈေၾကာင့္ လမ္းခရီးတြင္ လွ်ပ္စစ္ယူနစ္ေပ်ာက္ဆံုး ပမာဏမ်ားႏုိင္ေၾကာင္း ေထာက္ျပမႈမ်ားရိွသည္။

ေမလ ၆ ရက္ ျမန္မာအႀကီးအကဲမ်ား၏ လာအိုခရီးစဥ္အၿပီး ႏွစ္ဖက္ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားအရ ကုန္သြယ္ေရး၊ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ၊ ပညာေရး၊ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရး၊ ခရီးသြားလုပ္ငန္းက႑တု႔ိတြင္ ပူးေပါင္းမႈျမႇင့္တင္ရန္ သေဘာတူညီခဲ့ၾကၿပီး ႏွစ္ႏုိင္ငံၿမိဳ႕ေတာ္မ်ားအၾကား တုိက္႐ုိက္ေလေၾကာင္းလိုင္းမ်ား ပ်ံသန္းရန္လည္း လုပ္ေဆာင္ၾကမည္ဟု သိရိွရသည္။ ထုိတရား၀င္ထုတ္ျပန္ ခ်က္မ်ားအရဆိုလွ်င္မူ လာအိုမွ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား၀ယ္ယူေရး ကိစၥကို ထည့္သြင္းမေဆြးေႏြးရ ေသးေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။

ႏုိင္ငံ့အႀကီးအကဲမ်ားအေနႏွင့္ အစိုးရ႐ံုးမ်ားစုိက္ရာ ေနျပည္ေတာ္တြင္သာ လုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ေနၿပီး လတ္တေလာကာလအတြင္း ရန္ကုန္သုိ႔ပင္ လာေရာက္မႈမရိွျခင္း၊ ျပည္ပခရီးစဥ္သြားရာတြင္လည္း ေန႔ခ်င္းျပန္သာ သြားေရာက္ခဲ့ျခင္းတုိ႔သည္ လံုၿခံဳေရးအရ စုိးရိမ္မႈရိွ၍ျဖစ္သည္ဟု အတြင္းသတင္းရင္းျမစ္အခ်ိဳ႕က ဆိုသည္။ သုိ႔ေသာ္ ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတ႐ံုးလံုၿခံဳေရးအရာရိွခ်ဳပ္ ရဲမွဴးခ်ဳပ္ကမူ လံုၿခံဳေရးဆုိင္ရာ စိုးရိမ္စရာ အေျခအေနမရွိေၾကာင္း၊ လာအိုသို႔ ေန႔ခ်င္းျပန္ သြားေရာက္ရျခင္း အေၾကာင္းရင္းမွာ ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးဌာနက ထုတ္ျပန္ထားသည့္ အတိုင္းသာျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာသည္။

အျခားေသာ လံုၿခံဳေရးဆိုင္ရာအေျခအေနမွာ လာအိုႏိုင္ငံ၏ အေနအထားႏွင့္ သက္ဆိုင္သည္။ လာအိုတြင္ မၾကာေသးမီက ေပါက္ကြဲမႈအခ်ိဳ႕ ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားက ၎တို႔၏ ကမၻာလွည့္ခရီးသြားမည့္ ႏိုင္ငံသားမ်ားကို လာအိုသို႔ခရီးသြားလွ်င္ လံုၿခံဳေရးသတိထားရန္ အသိေပးထားသည္အထိပင္။ ျမန္မာအႀကီးအကဲမ်ား လာအိုသို႔မသြားမီရက္က လာအိုသမၼတႏွင့္ တ႐ုတ္သမၼတ ေတြ႕ဆံုရာ၌လည္း လံုၿခံဳေရးက႑ အသားေပးေဆြး ေႏြးမႈရွိခဲ့သည္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေနျဖင့္ ဇူလိုင္တြင္ လာအို၌ျပဳလုပ္မည့္ အာဆီယံႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးမ်ားအစည္းအေ၀းသို႔ တက္ေရာက္ရန္ရွိသကဲ့သို႔ ျမန္မာသမၼတအေနျဖင့္ ယခုႏွစ္အတြင္း အာဆီယံထိပ္သီး ညီလာခံတက္ေရာက္ရန္လည္းရွိေနသည္။

ပထမဆံုးျပည္ပခရီးစဥ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျမန္မာႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးဌာနက ထုတ္ျပန္ရာတြင္ ‘‘လာအိုႏိုင္ငံသည္ လက္ရွိတြင္ အလွည့္က် အာဆီယံအဖြဲ႕ဥကၠ႒ တာ၀န္ယူထားသည့္အတြက္ မိမိတို႔အေနျဖင့္ အာဆီယံႏွင့္ဆက္ဆံေရးကို အေလးထားေၾကာင္းလည္း ျပသျခင္းျဖစ္ပါတယ္’’ဟု ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

‘‘အာဆီယံအိမ္ရွင္ႏိုင္ငံကို ပထမဦးဆုံး ႏိုင္ငံျခားခရီးစဥ္အျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ခဲ့တာ သင့္လည္းသင့္ေတာ္ပါတယ္လို႔ ျမင္တယ္။ သံတမန္ဆက္ဆံေရးထဲမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံက အာဆီယံကို အေလးထားတာကိုလည္း ျပသႏိုင္ခဲ့တယ္’’ ဟု အာရွအင္အားႀကီးႏိုင္ငံတစ္ခုမွ သံတမန္က ေျပာသည္။

ျမန္မာႏွင့္ လာအုိႏွစ္ႏိုင္ငံသည္ ၁၉၉၇ ၌ အာဆီယံအဖဲြ႕၀င္ႏိုင္ငံမ်ားျဖစ္ခဲ့ၾကသည္။ ယခုႏွစ္တြင္ အိမ္ရွင္လာအိုဦးေဆာင္သည့္ အာဆီယံအဖြဲ႕သည္ ကမၻာ့အင္အားႀကီးသံုးႏိုင္ငံျဖစ္သည့္ အေမရိကန္၊ ႐ုရွား၊ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ အျမင့္ဆံုးအဆင့္ ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးမႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ရမည္ျဖစ္သည္။ အာဆီယံႏိုင္ငံ့ေခါင္းေဆာင္မ်ား ႏွင့္ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးမ်ားအနက္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ ကမၻာ့ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ရင္းႏွီးေသာ ဆက္ဆံေရးရွိသူ၊ အႀကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးဖူးသူျဖစ္၍ ၎၏ႏိုင္ငံတကာအျမင္ မ်ားသည္ အာဆီယံအတြက္ အက်ိဳးရွိေစလိမ့္မည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကသည္။ ေမလ ၆ ရက္ လာအိုခရီးစဥ္အတြင္းတြင္လည္း ေဒသတြင္္းႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာ အေျခအေနမ်ားအေပၚ အျမင္မ်ားေဆြးေႏြးဖလွယ္မႈမ်ားရွိခဲ့သည္။

အာဆီယံအစည္းအေ၀းမ်ား တက္ေရာက္ရာတြင္ အျငင္းပြားမႈမ်ား ျပည့္ႏွက္ေနေသာ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေနျဖင့္ နက္နက္႐ႈိင္း႐ႈိင္း ပါ၀င္ေျပာၾကားဖြယ္မရွိေသာ္လည္း ဒီမိုကေရစီေရးႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးအတြက္မူ ေျပာၾကားဖြယ္ရွိေၾကာင္း ေဒသတြင္းႏိုင္ငံေရး ေလ့လာသူမ်ားကသံုးသပ္သည္။

၁၉၇၅ မွစ၍ အာဏာခ်ဳပ္ကိုင္ခဲ့ေသာ လာအိုကြန္ျမဴနစ္ပါတီသည္ အတိုက္အခံမ်ားႏွင့္သတင္းမီဒီယာမ်ားအေပၚ ဖိႏွိပ္မႈေၾကာင့္ နာမည္ေက်ာ္လူသိမ်ားခဲ့သည္။ လာအိုသည္ ကြန္ျမဴနစ္ဗီယက္နမ္ႏွင့္ နီးစပ္ေသာ ႏိုင္ငံေရးဆက္ဆံမႈရွိၿပီး ဗီယက္နမ္၏ ႏိုင္ငံေရးစနစ္ကို ေရာင္ျပန္ဟပ္က်င့္သံုးလ်က္ရွိသည္။ ကြန္ျမဴနစ္အိမ္နီးခ်င္း တ႐ုတ္ကလည္း ေခ်းေငြမ်ား၊ အကူအညီမ်ား၊ အေျခခံအေဆာက္အအံု ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးတည္ ေဆာက္ေပးမႈမ်ားမွတစ္ဆင့္ လာအိုအေပၚ လႊမ္းမိုးႏိုင္ရန္ အသည္းအသန္ယွဥ္ၿပိဳင္လ်က္ရွိသည္။ ၂၀၁၆ ဧၿပီ ၂၀ ရက္ကျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ လာအုိအမ်ိဳးသားညီလာခံမွ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ အႀကီးအကဲ ဘြန္ညံဗိုရာခ်စ္အား လာအိုသမၼတအျဖစ္ ခန္႔အပ္တင္ေျမႇာက္ခဲ့သည္။

ျမန္မာႏွင့္ လာအိုတို႔သည္ ၁၉၅၅ ဇူလိုင္တြင္ သံတမန္ဆက္ဆံေရး စတင္ထူေထာင္ခဲ့သည္။ ၁၉၅၆ တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၌ လာအိုသံ႐ံုးကိုစတင္ဖြင့္လွစ္ခဲ့ေသာ္လည္း ဘ႑ာေရးအခက္အခဲေၾကာင့္ ၁၉၇၁ ၌ ေခတၱပိတ္္ခဲ့ကာ ၁၉၈၀ တြင္ ျပန္လည္ဖြင့္လွစ္ခဲ့သည္။ျမန္မာသံ႐ံုးကို ဗီယန္က်င္းၿမိဳ႕၌ ၁၉၆၇ တြင္ စတင္ဖြင့္လွစ္ခဲ့သည္။

လာအုိသမၼတေဟာင္း Choummaly Sayasone သည္ ၂၀၁၃ တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ လာေရာက္၍ သမၼတဦးသိန္းစိန္ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုခဲ့ၿပီး ျမန္မာ့ဒီမုိကေရစီစနစ္ အသြင္ကူေျပာင္းမႈႏွင့္ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးအားထုတ္မႈမ်ားကို လာအိုက ေထာက္ခံေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ျမန္မာအစိုးရသစ္၏ ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္ ပထမဆံုးျပည္ပခရီးစဥ္သည္ ႏိုင္ငံေရးအားျဖင့္ ကမၻာေပၚတြင္အနည္းငယ္သာ က်န္ရွိေတာ့ေသာ ကြန္ျမဴနစ္ႏိုင္ငံမ်ားအနက္ တစ္ႏိုင္ငံျဖစ္သည့္ လာအိုသို႔ ကမၻာ့ဒီမိုကေရစီ ျပယုဂ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ခံထားရသူ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုုၾကည္၏ ပထမဆံုး သြားေရာက္မႈျဖစ္သည္။ သံခင္းတမန္ခင္းအရ ယခုႏွစ္၏ အာဆီယံဥကၠ႒ျဖစ္ေသာ လာအိုသုိ႔သြားေရာက္ျခင္းသည္ အာဆီယံႏွင့္ပတ္သက္၍ ျမန္မာ၏အေလးထားမႈကို ျပသျခင္းျဖစ္သည္။ လာအိုသတင္းဌာနအေနျဖင့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ အမည္ကို ေဖာ္ျပထုတ္လႊင့္မႈမရွိခဲ့ေသာ္လည္း ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာ ဖိႏွိပ္ခံရပ္တည္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ယခုအခါအစိုးရသစ္ျဖစ္လာၿပီျဖစ္ေသာ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီ အတိုက္အခံေခါင္းေဆာင္မွာ ဒုတိယကမၻာစစ္ၿပီးကတည္း ကတစ္ပါတီအာဏာရွင္ လက္ေအာက္ရွိ လာအိုျပည္သူတို႔ အတြက္ စိတ္ဓာတ္ေရးရာ သက္ေရာက္မႈျဖစ္ေစခဲ့သည္။

ၿငိမ္းၿငိမ္းျပည့္ – 7day