sprain

လူ ့ခႏၶာကိုယ္မွာ
(၁) ထိန္းခ်ဳပ္နို္င္ေသာ ၾကြက္သားႏွင့္
(၂) မထိန္းခ်ဳပ္နိုင္ေသာ ၾကြက္သား ဟူ၍ ၾကြက္သား ႏွစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္။
ဥပမာ
ေျခ ႏွင့္ လက္တို ့ မတင္ျခင္း၊ လႈပ္ရွားျခင္း၊ ေကြးျခင္း၊ ေခါက္ျခင္း စသည္တို…့ျပဳလုပ္ခ်ိန္မွာ
သံုးနိုင္သည့္ၾကြက္သားကို ထိန္းခ်ဳပ္နို္င္ေသာၾကြက္သားဟုေခၚဆိုျပီး၊ အေၾကာဆြဲျခင္း ႏွင့္
ၾကြက္တက္ျခင္းတို ့ျဖစ္ေစနိုင္ေသာၾကြြက္သားကိုေတာ့ မထိန္း ခ်ဳပ္နိုင္ေသာ ၾကြက္သားလို ့ေခၚပါတယ္။
ရုတ္တရက္မထင္မွတ္ဘဲ ၾကြက္သားမ်ားက်ံဳ ့သြားခ်ိန္မွာ ၾကြက္တက္ျခင္း(သို ့မဟုတ္)
အေၾကာဆြဲျခင္းတို ့ ျဖစ္လာရပါတယ္။ ထိုအေၾကာဆြဲျခင္းက ၾကြက္သားတစ္ခု(သို
့မဟုတ္)ၾကြက္သားအုပ္စုတစ္စုကို ရုတ္တ တရက္ က်ဳံ ့သြားေစတာမ်ိဳးပါ။

ၾကြက္တက္တဲ့အခါ စကၠန္ ့အနည္းငယ္(သို ့မဟုတ္)မိနစ္အနည္းငယ္မွ ယင္းထက္ပို၍လည္း
ၾကာနိုင္ပါတယ္။ က်ား၊မ အသက္အရြယ္အပိုင္းအျခားမေရြး ၾကြက္တက္နိုင္ျပီး၊
သက္ၾကီးရြယ္အိုမ်ား အိပ္ေနခ်ိန္မွာ ေသြးလည္ ပတ္မႈေႏွးေကြး သြားတာေၾကာင့္
ၾကြက္တက္နိုင္သလို၊ ကိုယ္၀န္ေဆာင္အမ်ိဳးသမီးမ်ား ကိုယ္၀န္သက္တမ္း
ဒုတိယသံုးလပတ္ ကာလအတြင္း ကိုယ္အေလးခ်ိန္ပိုလာတာေၾကာင့္ ေျခ ႏွင့္လက္တို ့မွာ
ၾကြက္တက္ေလ့ရွိပါတယ္။

*ၾကြက္တက္ရေသာ အေၾကာင္းရင္း…
* ေရဓာတ္အနည္းငယ္ဆံုး႐ံႈးမႈနဲ႔ အတူ ဆား (Na) ဓာတ္ ဆံုး႐ံႈးမႈေတြရဲ ့အက်ိဳးဆက္အျဖစ္ ေျခသလံုး
ၾကြက္သားေတြ နာက်င္ၿပီး ၾကြက္တက္တာကို ခံစားလာရပါတယ္။ ပူျပင္းတဲ့ရာသီမွာ
လူအမ်ားစုခံစားရေလ့ရွိၿပီး ၾကြက္သားေတြ အျပင္းအထန္လႈပ္ရွား၍ ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ေနတဲ့အခါ ေရဓာတ္ နဲ႔ ဆားဓာတ္ ဆံုး႐ံႈးမႈမ်ားေလ ၾကြက္တက္တာပိုဆိုးေလပါဘဲ။ ဒါ့ျပင္ အလြန္ခ်မ္းေအးတဲ့ ေဆာင္းရာသီမွာလည္းေသြးလည္ပတ္မႈေႏွးေကြးသြားတာေၾကာင့္ ၾကြက္တက္ေလ့ရွိပါတယ္။
လႈပ္ရွားမႈမရွိျခင္း၊ ေလ့က်င့္ခန္းမ လုပ္ျခင္း၊ ကိုယ္ဟန္အေနအထား တစ္မ်ိဳးတည္းအခ်ိန္အၾကာၾကီးရပ္ျခင္း၊
ကုလားထိုင္ေပၚတြင္ အၾကာၾကီးထိုင္ေနျခင္း (သို ့မဟုတ္) ေျခခ်င္းခ်ိတ္၍ အခ်ိန္အၾကာၾကီးထိုင္ျပီးေနာက္ ရုတ္တရက္ မတ္တပ္ထရပ္ျခင္း၊ျငိမ္သက္စြာ အိပ္စက္ျပီးေနာက္ ေျခ ေထာက္အေၾကာဆန္ ့ျခင္း၊ ခပ္ျပင္းျပင္းေလ့က်င့္ခဏ္းလုပ္ျခင္း၊ ေရကူးျခင္း စသည့္ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးတို ့ေၾကာင့္ၾကြက္
တက္နိုင္သလို၊ ခႏၶာကိုယ္ ထဲမွာ ကယ္လ္စီယမ္(သုိ ့မဟုတ္)ပို္တက္စီယမ္(သုိ့မဟုတ္)မဂၢနီစီယမ္
ဓာတ္ခ်ိဳ ့တဲ့ျခင္း၊ ေရဓာတ္ခမ္း ေျခာက္ျခင္း၊ အာရံုေၾကာ(သို့မဟုတ္)ၾကြက္သားမ်ားဒဏ္ရာရျခင္း၊
ၾကြက္သားမ်ားမွာ ေသြးလည္ပတ္မႈ အားနည္းျခင္း၊ေက်ာက္ ကပ္မေကာင္းျခင္း စသည့္ေရာဂါမ်ားေၾကာင့္လည္း ၾကြက္တက္နိုင္ပါတယ္။ထို့ျပင္ အယ္လဇိုင္းမား(ေခၚ)ဇရာ ၾကိဳေရာဂါကု ေဆး၀ါး၊ေျခတုန္လက္တုန္(ေခၚ)ပါကင္န္ဆဲန္ေရာဂါကု ေဆး၀ါး၊ ေသြးတိုးေရာဂါ ေပ်ာက္ေဆး၊
ကိုလက္စထေရာ ေလွ်ာ့ခ်ေဆး၊ ဆီးေဆး၊ အသည္းေဆးမ်ား၊ ပဋိသေႏၶတားေဆး၊ steroids စတဲ့
ပဋိဇီ၀ေဆးမ်ားရဲ ့ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားက ၾကြက္တက္ျခင္း ကိုျဖစ္ေစနိုင္ပါတယ္။

<< ၾကြက္တက္တဲ့အခါ >>

(၁) ၾကြက္တက္ရင္ လႈပ္ရွားမႈေတြရပ္တန္႔ၿပီး ၾကြက္တက္တဲ့ေျခေထာက္ကိုအနားယူေျဖေလွ်ာ့ေပးပါ။ ဥပမာ မတ္တတ္ရပ္ေနစဥ္ ၾကြက္တက္ပါကဦးစြာထိုင္ခ်ၿပီးေနာက္ ေျခေခ်ာင္း ႏွင့္ ဒူး ကို အလိုက္သင့္ေကြးထားေပးပါ၊ျပီးရင္ ၾကြက္တက္ေနတဲ့ ေျခေထာက္ ၏ ေျခေခ်ာင္းေလးမ်ားကို
လက္ျဖင့္ကိုင္၍ခ်ိဳးေပးပါ(ေျခေထာက္ဆန္႔တန္းထားေလ၊ ၾကြက္သားတင္းမာေလျဖစ္တာေၾကာင့္ နာက်င္မႈ ပိုလာေစပါမယ္)

< ေနာက္တနည္း > မတ္တတ္ရပ္ေနစဥ္
ၾကြက္တက္ပါက နံရံကိုမ်က္ႏွာမူ၍ မတ္တပ္ရပ္ပါ၊ ျပီးရင္ ေျခေထာက္ ကို
ျဖည္းျဖည္းျခင္းဆန္ ့တန္း၍ ထိုနံရံ ကို ေျခေထာက္ျဖင့္ ကန္ထားပါ။ စကၠန္ ့၂၀
ေလာက္ ကန္ထားျခင္းျဖင့္ ၾကြက္ သားေတြ သူ ့အလိုလိုျပန္က်သြားပါလိမ့္မယ္။

(၂)
အကယ္၍ ေျခေထာက္ ေကြးထားစဥ္မွာ လက္၀ဲဖက္ ေျခေထာက္ ၾကြက္တက္ ေနျပီဆိုပါစို ့။
ဦးစြာ လက္ယာဖက္ေျခေထာက္ကို ဆန္ ့တန္း၍၊ ျပႆနာျဖစ္ေနတဲ့ လက္၀ဲဖက္ေျခေထာက္ကို
ရင္ေခါင္းထိ ေရာက္ေအာင္ ဖိကပ္လိုက္ပါ။ ျပီးရင္ ဖေနာင့္ကို ေျမျပင္ေပၚေထာက္၍
ေျခေခ်ာင္းေလးေတြကိုေတာ့ မိုးေပၚေထာင္ထားေပးပါ။ ၾကြက္သားေတြျပန္ မက်မခ်င္း
ဤနည္းအတိုင္းလုပ္ေပးပါ။

(၃) ၾကြက္တက္တဲ့အခါ ဖုထစ္နာက်င္ေနတဲ့ ၾကြက္သား ေနရာကိုအသာအယာ ဖ်စ္ညႇစ္ၿပီး
ေျဖေလွ်ာ့ေပးႏိုင္သလို၊ ဓာတ္ဆားရည္နဲ႔ အီလက္ထ႐ိုလိုက္ေဖ်ာ္ရည္ေတြ ေသာက္သံုးေပးပါ။

(၄) ၾကြက္သား ေပၚကို ေရေႏြးအိတ္ အပူ ဖိကပ္ေပးပါ
(သို ့မဟုတ္) ၾကြက္တက္ေနတဲ့ ၾကြက္သားဖုေပၚကို ေရေႏြးပုလင္းျဖင့္ ေအာက္ ဖက္သို
့ ဆြဲခ်၍ အသာအယာ လွိမ့္ေပးပါ။

(၅) ဆပ္ျပာရည္ ေလာင္းခ်ေပးပါ။ ဆပ္ျပာရည္ရဲ ့တန္ျပန္ဓာတ္ သက္ေရာက္မႈ ေၾကာင့္
ၾကြက္သားေတြကို စကၠန္ ့အနည္းငယ္အတြင္းမွာပင္ေျပေလ်ာ့သြားေစပါတယ္။ *

(မွတ္ခ်က္။ ၾကြက္တက္ေနခ်ိန္ အႏွိပ္ ခံျခင္းက
သက္သာနိုင္တယ္ဆိုေပမယ့္၊ မွားယြင္းေသာနည္းျဖင့္ ႏွိပ္နယ္ပါက ၾကြက္တက္ျခင္းကို
ပိုမိုဆိုးရြားသြားေစနိုင္လို ့ သတိျပဳပါ)*

<< ၾကြက္တက္ျခင္းအတြက္ အိမ္တြင္းကုထံုးေလးမ်ား >>

(၁)အေညာင္းမိျခင္းေၾကာင့္ၾကြက္တက္နိုင္ပါတယ္၊ဒါေၾကာင့္ေျခဆန့္လက္ဆန္လုပ္ျခင္း၊ေသြးပူေလ့က်င့္ခန္း
လုပ္ျခင္း၊ အေၾကာေလ်ာ့ျခင္းတို ့ျဖင့္ၾကြက္တက္ျခင္းကို ၾကိဳတင္ကာကြယ္ထားနိုင္ပါတယ္။

(၂) ဆိုဒီယမ္(ေခၚ)ဆားအငံဓာတ္လြန္ကဲစြာ စားသံုးျခင္း က လူကို ေဘးျဖစ္ေစေသာ္လဲ၊ အာရံုခံအဂၤါအဖြဲ ့အစည္းမ်ားႏွင့္ ၾကြက္သားမ်ား ေကာင္းစြာအလုပ္လုပ္ေစနိုင္ဖို ့ အတြက္ သင့္တင့္ေသာဆိုဒီယမ္ပမာဏက
မရွိမျဖစ္ေလးပါ။ ဒါေၾကာင့္ မၾကာခဏၾကြက္တတ္ေလ့ရွိသူမ်ား ႏွင့္ေခြ်းထြက္သန္ သူမ်ားအဖို ့ ဥပမာ အငံဓာတ္ပါရွိေသာ မုန္ ့အငံစားပါ(သုိ့မဟုတ္)သစ္သီးကို ဆားရည္ အနည္းငယ္စိမ္၍ စားပါ။

(၃) the University of MarylandMedical Center မွ က်န္းမာေရးသုေတသီမ်ား၏ အၾကံျပဳခ်က္အရ၊ အရြယ္ေရာက္ျပီးသူတစ္ဦးရဲ ့ တစ္ေန ့တာ ပိုတက္စီယမ္ဓာတ္ လိုအပ္ခ်က္ပမာဏမွာ ၄၇၀၀ မီလီဂရမ္
ျဖစ္ျပီး၊ ထိုဓာတ္ခ်ိဳ ့တဲ့ျခင္းက ၾကြက္တက္ျခင္းကို ျဖစ္ေစနိုင္တယ္လို့ဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ပိုတက္စီယမ္ၾကြယ္၀တဲ့ အစားအစာမ်ားျဖစ္ၾကေသာ ဌက္ေပ်ာသီး၊ဖရဲသီး၊ ေရွာက္ သံပုရာ သံပရိုသီးမ်ား၊ ေထာပတ္သီး၊ အာလူး၊ ကန္စြန္းဥ၊ ႏြားႏို့၊ စြံပလြန္သီး၊ တရုပ္ဇီးသီး၊ စပ်စ္သီး၊ စပ်စ္ေျခာက္၊ ေဂၚဖီထုပ္၊
ပန္းေဂၚဖီစိမ္း၊ လိေမၼာ္သီး၊ ဂရိတ္ဖရုသီး၊ ေရငံငါး အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ၀က္သား၊သိုးသား တို ့စားေပးပါ။

(၄) the National Institutes of Health မွက်န္းမာေရးသုေတသီမ်ား၏ အၾကံျပဳခ်က္အရ၊
အရြယ္ေရာက္ျပီးသူ တစ္ဦး၏တစ္ေန ့တာကယ္လ္စီယမ္ လိုအပ္ ခ်က္ပမာဏမွာ ၁၀၀၀ မီလီဂရမ္ျဖစ္ျပီး၊ ထို္ဓာတ္ခ်ိဳ ့ တဲ့ပါကၾကြက္သားမ်ား က်ံဳ ့သြားေစနိုင္ပါတယ္တဲ့။ ႏြားနို ့၁-ဖန္ခြက္မွ ကယ္လ္စီယမ္ ၂၄၄
မီလီလီတာ ရရွိနိုင္မွာျဖစ္သလို၊ ကယ္လ္စီယမ္ဓာတ္ၾကြယ္၀တဲ့ အရိုးပါ၀ါးစားလို့ရတဲ့ ငါးေသးမ်ား၊ ဒိန္ခ်ဥ္၊ ခ်ိစ္၊ ဗာဒံေစ့၊ သဖန္းသီး၊ ကတြတ္သီး၊အစိမ္းရင့္ေရာင္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္တို ့ စားေပးပါ။

(၅) အားနည္းျခင္း၊ၾကြက္တက္ျခင္း ႏွင့္ ၾကြက္သား မ်ားက်ဳံ ့ျခင္းတို ့ဟာ မဂၢနီစီယမ္ဓာတ္
အားနည္းတဲ့ လကၡဏာမ်ားျဖစ္ၾကပါတယ္။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ အမ်ိဳးသမီး ေတြမွာ မဂၢနီစီယမ္ဓာတ္
လိုအပ္မႈ မ်ားျပားပါတယ္။ ထိုဓာတ္ေတြၾကြယ္၀တဲ့အစိမ္းေရာင္ပဲသီးအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ အေစ့အဆံမ်ား၊ ေကာက္ႏွံ မ်ား၊ ဌက္ေပ်ာသီး ႏွင့္ကညြတ္ ဟင္းနုနယ္ရြက္ ကိုက္လံတို ့လို အစိမ္းရင့္ေရာင္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္တို
့စားေပးပါ။

(၆) ညဘက္ ၾကြက္တက္ ေလ့ရွိသူမ်ားအဖို ့ quinine ဓာတ္ပါရွိေသာအားျဖည့္ေရကို ေသာက္ပါ
(သို ့မဟုတ္) quinine ဓာတ္ပါရွိေသာ Qualaquinေဆးကိုမွီ၀ဲပါ။

(၇) အရက္ေသစာ ေသာက္စားျခင္းက ညအိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္မွာၾကြက္တက္ျခင္းႏွင့္ ဆက္စပ္မႈရွိေနလို ့ သတိျပဳသင့္ပါ တယ္။

(၈) တစ္ေန ့တာလံုးေရေသာက္နဲျခင္းကလည္း ညအိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္မွာ ၾကြက္တက္နိုင္တာေၾကာင့္၊ ေန ့ ဘက္မွာေရမ်ားမ်ားေသာက္ေပးပါ။

(၉) အိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္ ၾကြက္တက္ေလ့ရွိသူမ်ားက၊ညအိပ္ယာမ၀င္ခင္ ေျခသလံုးၾကြက္သား အေၾကာမ်ားကို
ေျဖေလ်ာ့ႏွိပ္နယ္ေပးထားျခင္းျဖင့္ ၾကြက္မတက္ေအာင္ ၾကိဳတင္ကြယ္ရာေရာက္ပါတယ္။

(၁၀) Primrose oil (ေခၚ)အ၀ါေရာင္ ပန္းပြင့္ အဆီ ေတြက ေသြးေၾကာပိတ္ဆို ့၍ၾကြက္တက္ျခင္းအတြက္
အသံုး၀င္တာေၾကာင့္ ထို ပန္းပြင့္ ျဖင့္ေဖာ္စပ္ ထားတဲ့အ၀ါေရာင္ေဆး အဆီလံုး (Primrose oil) ကို ညအိပ္ယာမ၀င္ခင္ ေသာက္ပါ။
Credit: Asia Shwe Gabar Myae