ႏွစ္တိုင္းမွာ လူဦးေရ ၈သိန္းခန္႔ဟာ ေလျဖတ္ျခင္း ကုိ ခံစားေနရျပီး စကၠန္႔၄၀မွာ တေယာက္ႏွဳန္း ျဖစ္ပြားေနၾကပါတယ္။ ႏွလုံးေရာဂါ၊ ကင္ဆာ ေရာဂါ၊ နာတာရွည္အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္း ေရာဂါ နဲ႔ မေတာ္တဆ ထိခိုက္ျခင္းတုိ႔ဟာ ပုိျပီးေသဆုံးမွဳ မ်ားပါတယ္။

ေလျဖတ္ျခင္း ဟာ ဦးေနွာက္ ကုိသြားတဲ့ ေသြးေၾကာ ေတြမွာ ျပသနာျဖစ္ျခင္းပါပဲ။ ေသြးေၾကာ ပိတ္ျခင္း ေၾကာင္႔ ျဖစ္ေစ၊ ေသြးေၾကာေပါက္ျခင္းေၾကာင္႔ျဖစ္ေစ ဦးေႏွာက္ဆဲလ္ေတြကုိ ေသေစႏိုင္ပါတယ္။ ေလျဖတ္ျခင္း ဟာ အေရးေပၚအေျခအေနျဖစ္ျပီး ကုသမွဳ အျမန္ဆုံးခံယူဖုိ႔ လုိပါတယ္။ေလျဖတ္ျခင္းဟာ ဦးေႏွာက္ ကုိသြားတဲ့ ေသြးေၾကာ ရပ္တန္႔သြားတာ၊ ေလ်ာ႔က်သြားတာေၾကာင္႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလုိျဖစ္တဲ့အခါ ဦးေႏွာက္ကလုိအပ္တဲ့ ေအာက္ဆီဂ်င္ နဲ႔ အာဟာရဓာတ္ ေတြ မရေတာ႕ဘဲ ဆဲလ္ေတြကုိ ေသသြားေစပါတယ္။ ေလျဖတ္ျခင္းဟာ အဓိကအားျဖင္႔ ၃မ်ဳိး ရွိပါတယ္။ ေသြးေၾကာပိတ္ေလျဖတ္ျခင္း၊ ေသြးေၾကာေပါက္ ေလျဖတ္ျခင္း နဲ႔ ယာယီ ေလျဖတ္ျခင္း တုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။ဒီေဆာင္းပါးမွာ ေသြးေၾကာပိတ္ ေလျဖတ္ျခင္းနဲ႔ ေသြးေၾကာေပါက္ ေလျဖတ္ျခင္း ကုိ အဓိကထား ေျပာသြားပါမယ္။

အေမရိကန္မွာ ေလျဖတ္ျပီး ေသဆုံးသူ မ်ားရဲ့ ၄၀%ဟာ အမ်ဳိးသားမ်ားျဖစ္ျပီး ၆၀%ဟာ အမ်ဳိးသမီးမ်ား ျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္ႏွလုံးအဖြဲ႔အစည္းရဲ့ အဆုိအရ လူမည္း မ်ားဟာ လူျဖဴမ်ားထက္ ပထမအၾကိမ္ ေလျဖတ္ျခင္းကုိ ၂ဆၾကဳံႏိုင္ေျခရွိျပီး ေလျဖတ္ျခင္းေၾကာင္႔ ေသဆုံးမွဳႏွဳန္းလည္း ျမင္႔ပါတယ္။

၂၀၀၉ ခုႏွစ္ အေမရိကန္မွာ ေလျဖတ္ျခင္း ေၾကာင္႔ ေသဆုံးသူေပါင္း ၁၂၈၈၄၂ ဥိးရွိခဲ့ျပီး အသက္အရြယ္နဲ႔ ဆိုင္တဲ့ႏွဳန္းထားအရ လူတသိန္းမွာ ၃၈.၉ ေယာက္ ျဖစ္ပါားပါတယ္။ ဟစ္ပန္းနစ္မဟုတ္တဲ႔ လူမည္း ေတြမွာ ၂ဆခန္႔ (၁သိန္းမွာ ၇၃.၆) ရွိပါတယ္။ ေလျဖတ္ျခင္းေၾကာင္႔ အရြယ္မတိုင္မီေသဆုံးမွဳဟာ ဟစ္ပန္းနစ္မဟုတ္တဲ႔ လူမည္း ေတြမွာ ရြယ္တူ လူျဖဴေတြထက္ မ်ားပါတယ္ (၂၅ ဆႏွင္႔ ၁၀.၂ ဆ)

ေလျဖတ္ျခင္းဟာ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ပုိသူမ်ား၊ အသက္ ၅၅ႏွစ္ထက္ ၾကီးသူမ်ား၊ မိသားစုတြင္း ေလျဖတ္ေရာဂါ ရာဇ၀င္ရွိသူမ်ား၊ ကုိယ္လက္လွဳပ္ရွား မလုပ္သူမ်ား၊ အရက္အလြန္အကၽြံေသာက္သူမ်ား၊ ေဆးလိပ္ေသာက္သူမ်ား၊ မူးယစ္ေဆးသုံးသူမ်ားမွာ ပုိျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ေသြးေၾကာပိတ္ ေလျဖတ္ျခင္း

အျဖစ္အမ်ားဆုံး ေလျဖတ္ျခင္း အမ်ဳိးအစားျဖစ္ျပီး အားလုံးရဲ့ ၈၀% ရွိပါတယ္။ ဒီေလျဖတ္ျခင္းဟာ ေသြးခဲျခင္းေၾကာင္႔ျဖစ္တတ္ျပီး ဦးေႏွာက္ကုိသြားတဲ့ ေသြးလႊတ္ေၾကာထဲမွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ေသြးခဲေၾကာင္႔ ဦးေႏွာက္ အတြင္း ေသြးေရာက္တာ ေလ်ာ႔နည္းသြားႏိုင္ပါတယ္။

ေသြးေၾကာ ပိတ္ဆုိ႔ျခင္းဟာ ဦးေႏွာက္ ေသြးေၾကာ ေတြ ထဲမွာ ျဖစ္တတ္သလုိ တျခားေသြးေၾကာထဲမွာ ျဖစ္ေပၚလာျပီး ဦးေႏွာက္ထဲ ေရာက္လာတာမ်ဳိးလည္း ရွိတတ္ပါတယ္။ ေသြးခဲမ်ားဟာ ေသြးလႊတ္ေၾကာ အတြင္း အဆီဓာတ္မ်ား အနည္က်ျဖစ္ေပၚလာျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ေသြးေၾကာေပါက္ ေလျဖတ္ျခင္း

ေသြးေၾကာေပါက္ေလျဖတ္ျခင္းဟာ ဦးေႏွာက္အ တြင္းက ေသြးေၾကာေတြ ေပါက္သြားျခင္းေၾကာင္႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ေပါက္သြားတဲ့ ေသြးေၾကာဟာ ဦးေနွာက္ ဆဲလ္ေတြကုိ ဖိအားေပးျပီး ပ်က္စီးေစပါတယ္။ ဦးေႏွာက္အလယ္ပိုင္းနဲ႔ မ်က္ႏွာျပင္ပိုင္းမွာ ေသြးေၾကာေပါက္တတ္ျပီး ေသြးမ်ားဟာ ဦးေႏွာက္ နဲ႔ ဦးေခါင္းခြံၾကား ကုိ ေရာက္သြားပါတယ္။

ေသြးေၾကာေပါက္ျခင္း ဟာ ေသြးတုိးျခင္း၊ ဒဏ္ရာရျခင္း၊ ေသြးက်ဲျခင္းနဲ႔ ေသြးေၾကာေဖာင္း ျခင္းတုိ႔ေၾကာင္႔ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ဦးေႏွာက္အတြင္း ေသြးယုိျခင္း ဟာ အျဖစ္အမ်ားဆုံးျဖစ္ျပီး ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာေပါက္သြားျပီး ဦးေႏွာက္ တစ္သွ်ဴးမ်ားဟာ ေသြးနဲ႔ျပည္႔သြားရင္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဦးေႏွာက္ အေျမွးပါး ေအာက္ ေသြးယုိျခင္း ကေတာ႔ ဒုတိယအမ်ဳိးအစားျဖစ္ျပီး ေတြ႔ရနည္းပါတယ္။ ဒီအမ်ဳိးအစားမွာ ေသြးယုိျခင္းဟာ ဦးေႏွာက္ နဲ ႔ဦးေႏွာက္ အေျမွးပါးၾကား မွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ယာယီ ေလျဖတ္ျခင္း

ယာယီ ေလျဖတ္ျခင္း ဟာ ဦးေႏွာက္ ကုိသြားတဲ့ ေသြးစီးဆင္းမွဳ မေကာင္းေၾကာင္းျပတဲ့ ေရွ႔ေျပးလကၡဏာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ ေသြးခဲနဲ႔ အနည္အႏွစ္ေတြေၾကာင္႔ ျဖစ္တဲ့ ေသြးေၾကာပိတ္ ေလျဖတ္ျခင္း နဲ႔ ဆင္တူပါတယ္။

ယာယီ ေလျဖတ္ျခင္း မွ ေသြးေၾကာ ဟာ ခဏတာပဲ ပိတ္ေပမယ္႔ တျခား ေလျဖတ္ျခင္း ေတြလုိပဲ အေရးေပၚကိစၥ မွတ္ယူရပါမယ္။ ေနာင္မွာ တျခား ေလျဖတ္ျခင္း ေတြ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ သတိေပးျခင္းျဖစ္ျပီး တစိတ္တပိုင္းပိတ္ေနတဲ႔ ေသြးေၾကာ၊ ဒါမွမဟုတ္ ႏွလုံးထဲမွာ ေသြးခဲျဖစ္ေစတဲ့ အရင္းအျမစ္ တခုခု ရွိႏိုင္ေၾကာင္း ျပေနပါတယ္။

ေရာဂါ ထိန္းခ်ဳပ္ ကာကါယ္ေရးဌာန ရဲ့ အဆုိအရ ယာယီ ေလျဖတ္ျခင္း ျဖစ္ဖူးသူေတြရဲ့ သုံးပုံတပုံခန္႔ဟာ ကုသမွဳမခံယူရင္ တႏွစ္အတြင္း ေလျဖတ္ျခင္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ ၁၀ ကေန ၁၅%ခန္႔ဟာ ယာယီေလျဖတ္ျခင္းျဖစ္အျပီး ၃ႏွစ္အတြင္း ေလျဖတ္တတ္တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

ေလျဖတ္ျခင္း လကၡဏာ မ်ား

ေလျဖတ္ျခင္း ဟာ တခါတရံမွာ ၾကဳိတင္မသိႏိုင္ဘဲ လ်င္ျမန္စြာ ျဖစ္ေပၚလာတတ္ပါတယ္။

အဓိက လကၡဏာ ေတြကေတာ႔

စိတ္ရွဳပ္ေထြးျခင္း၊ စကားေျပာခက္ခဲျခင္း၊ သူတပါးေျပာသည္ကုိ နားလည္ရန္ခက္ခဲျခင္း
ေခါင္းကုိက္ျခင္း၊ အန္ျခင္း
ကုိယ္ခႏၶာတဖက္တည္းရွိ မ်က္ႏွာ၊ လက္ႏွင္႔ ေျခမ်ားထုံျခင္း
မ်က္လုံးတဖက္ သုိ႔ ႏွစ္ဖက္စလုံးတြင္ အျမင္အာရုံ မေကာင္းျခင္း
လမ္းေလွ်ာက္ရန္ခက္ခဲျခင္း၊ မူးေ၀ျခင္း၊ မထိန္းႏိုင္ျခင္း
စသျဖင္႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ေလျဖတ္ျခင္း ဟာ ေရရွည္ျပသနာျဖစ္ပါတယ္။ ေလျဖတ္ျခင္း ေနာက္ပိုင္းမွာ မစြမ္းမသန္ျခင္းဟာ ယာယီျဖစ္သြားမလား၊ အျမဲတမ္းျဖစ္သြားမလား ဆုိတာဟာ ဘယ္ေလာက္ျမန္ျမန္ ေရာဂါရွာေတြ႔လဲ၊ ကုႏိုင္လဲ ဆုိတာကုိ မူတည္ပါတယ္။ အထက္ပါျပသနာေတြအျပင္ ေအာက္ပါအေျခအေန မ်ားလည္း ေတြ႔ၾကဳံႏိုင္ပါတယ္။

ဆီးႏွင္႔၀မ္းထိန္းရာတြင္ ျပသနာရွိျခင္း
စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း
လက္မ်ားနာျပီး လွဳပ္ရွားလွ်င္ အပူအေအးေျပာင္းလဲလွ်င္ ပုိဆုိးျခင္း
ကုိယ္ခႏၶာတဖက္ သုိ႔ ႏွစ္ဖက္လုံးတြင္ ခ်ည္႔နဲ႔ျခင္း၊ အားနည္းျခင္း
စိတ္ခံစားမွဳထိန္းခ်ဳပ္ရာတါင္၊ ေဖာ္ျပရာတါင္ ျပသနာရွိျခင္း
ေလျဖတ္ျခင္းအတြက္ကုသမွဳမ်ား

ကုသမွဳေတြမွာ ေသြးခဲကုိေပ်ာ္ေစျပီး ထပ္မံျဖစ္ေပၚျခင္းကေန တားျမစ္ေပးပါတယ္။ Asprin ေပးႏိုင္ျပီး TPA ေဆးထုိးႏိုင္ပါတယ္။

TPA ေဆးဟာ ေသြးခဲေပ်ာ္ေစတဲ့ အာနိသင္ရွိျပီး ေလျဖတ္ျခင္း လကၡဏာ ျဖစ္ေပၚျပီး ၄-၅နာရီအတြင္း ထုိးႏိုင္ဖုိ႔လုိပါတယ္။

ကုသမွဳဟာ ဥိးေႏွာက္အတြင္းဖိအားကုိ က်ေစတဲ့ ေဆးမ်ား၊ ေသြးတုိးက်ေစတဲ့ေဆးမ်ား၊ အတက္ေရာဂါ ကာကြယ္ေဆးမ်ား၊ ေသြးေၾကာက်ဳံ႔ျခင္းကုိ ကာကြယ္တဲ့ေဆးမ်ားနဲ႔လည္း စတင္ႏိုင္ပါတယ္။ လူနာဟာ Warfarin နဲ႔ Clopidogrel စတဲ့ ေသြးက်ဲေဆးမ်ား ေသာက္ေနရရင္ ေဆးအာနိသင္ကုိ တန္ျပန္ဖုိ႔ ေဆးေပးတာ၊ ေသြးသြင္းတာ လုပ္ရပါတယ္။ေနထိုင္မွဳပုံစံေျပာင္းသလုိ ေနာင္ေလျဖတ္ျခင္းကေန ကာကြယ္ႏိုင္ဖုိ႔ ဆရာ၀န္ ဟာ ေသြးမခဲေစတဲ့ေဆးမ်ား ညႊန္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါ႔အျပင္ ေသြးေၾကာခြဲစိတ္ျခင္းကုိလည္း ေလျဖတ္ျခင္းျဖစ္ပြားႏိုင္ေျခကုိ ေလွ်ာ႔ခ်ဖုိ႔ သုံးႏိုင္ပါတယ္။

ေရးသားသူ Dr. Thant Zin
ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win.

 

Credit to