စက္တင္ဘာ ၈ ရက္က ဆိုးလ္ၿမိဳ႕တကၠသိုလ္ရွိ သူ၏႐ံုးခန္းအတြင္း AFP သတင္းဌာနႏွင့္ေတြ႕ဆံုေနေသာ ယန္ဟီးလီ (Photo: AFP)

စက္တင္ဘာ ၈ ရက္တြင္ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အာရွဌာန (ACHR) က ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ကုလသမဂၢအထူးကိုယ္စားလွယ္ ပါေမာကၡ ယန္ဟီးလီကို ထုတ္ပယ္ရန္ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီ (UNHRC) ဥကၠ႒ ေယာ္ကြင္းအလက္ ဇႏၵားမာဇာမက္မာတယ္လီအား မေမွ်ာ္လင့္ဘဲ ေတာင္းဆိုခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

“ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ႀကီးမားတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ရွိေနတယ္ဆိုတာကို ေဖာ္ျပရမွာျဖစ္သလို အထူးကိုယ္စားလွယ္ရဲ႕ ဘက္လိုက္မႈေတြကိုလည္း ေလွ်ာ့ေပါ့ေပးေနစရာ မလိုပါဘူး” ဟု ACHR ၏ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ပါရီေတာ့ခ်က္ကမာက UNHRC ဥကၠ႒ထံသို႔ ေပးပို႔ေသာ စာတစ္ေစာင္၌ ေဖာ္ျပထားသည္။

UNHRC ဥကၠ႒အေနျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အခ်က္အလက္ရွာေဖြေရး မစ္ရွင္ဥကၠ႒ အင္ဒီရာေဂ်ဆင္းကို ထုတ္ပယ္ခဲ့စဥ္က က်င့္သံုးခဲ့သည့္ စံႏႈန္းမ်ားအတိုင္း ကိုက္ညီမႈရွိေစရန္လည္း ၎က ေတာင္းဆို ထားသည္။ ေဂ်ဆင္းသည္ အယ္ဂ်ားဇီးယား ႏွင့္ အင္တာဗ်ဴးတစ္ခုတြင္ လူမ်ဳိးတံုးသတ္ ျဖတ္မႈ ျဖစ္ႏိုင္ေျခႏွင့္ပတ္သက္ေသာ ေျပာၾကားမႈေၾကာင့္ ထုတ္ပယ္ခံရျခင္းျဖစ္သည္။

ACHR က ယန္ဟီးလီသည္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္ ၃ ရက္က ၿမိဳတုိင္းရင္းသား ေျခာက္ဦး အသတ္ခံခဲ့ရျခင္း၊ ၾသဂုတ္ ၂၆ ရက္က ဒိုင္းနက္တိုင္းရင္းသားငါးဦး ေၾကာင္ဒိုးရြာအနီး၌ အသတ္ခံခဲ့ရျခင္းႏွင့္ ေနာက္ထပ္ ၿမိဳတိုင္းရင္းသားခုနစ္ဦး ၾသဂုတ္ ၂၈ ရက္တြင္ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္ ခံုတိုုင္ရြာတြင္ အသတ္ခံခဲ့ရျခင္းတို႔အတြက္ ဘဂၤါလီ (မူရင္း၌ ႐ိုဟင္ဂ်ာဟု ေဖာ္ျပ) အစြန္းေရာက္အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕၏အမည္ကို ေဖာ္ျပရန္ ပ်က္ကြက္ခဲ့သည္ဟု ေရးသားထားသည္။

ARSA ဟုေခၚေသာ ဘဂၤါလီအစြန္းေရာက္ အၾကမ္းဖက္လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕သည္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၉ ရက္တြင္ လံုျခံဳ ေရးတပ္မ်ားႏွင့္ အရပ္သားမ်ားကို တိုက္ခိုက္ခဲ့ၿပီး ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္ကိုးဦး ေသဆံုးခဲ့သည့္ အေၾကာင္းႏွင့္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္ ၂၅ ရက္တြင္ ရဲစခန္း ၃၀ ကို တိုက္ခိုက္ခဲ့ၿပီး ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္ ၁၀ ဦး၊ တပ္မေတာ္သားတစ္ဦးႏွင့္ လူ၀င္မႈ ႀကီးၾကပ္ေရးအရာရွိတစ္ဦး ေသဆံုးခဲ့သည့္ အေၾကာင္းတို႔ရွိခဲ့ေသာ္လည္း ယန္ဟီးလီသည္ ယင္းအၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕၏ အမည္ကိုပင္ ေဖာ္ျပရန္ ပ်က္ကြက္ခဲ့သည္ဟု ဆိုသည္။

ACHR က ယန္ဟီးလီသည္ ရွမ္းႏွင့္ အျခားတိုင္းရင္းသားမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစု လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕မ်ား၏ အမည္ကိုသံုးစြဲရန္ တြန္႔ဆုတ္ျခင္း မရွိ ေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ ဘဂၤါလီမြတ္စလင္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ ျဖစ္သည့္ ARSA ၏ အမည္ကိုမူ မည္သည့္အခါကမွ် သံုးစြဲျခင္းမျပဳေလာက္ေအာင္ ဘက္လိုက္ခဲ့ေၾကာင္း ACHR က စြပ္စြဲထားသည္။

ACHR က ယန္ဟီးလီ၏ ARSA ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျပစ္တင္ေဖာ္ျပရန္ ပ်က္ကြက္ခဲ့မႈႏွင့္ အျခား အတိုက္အခံ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ မ်ားကို ေရြးခ်ယ္ေဖာ္ျပခဲ့ပံုမ်ားကို စာရင္းဇယားမ်ားျဖင့္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

writer: Ref: the political

Credit: Eleven