Zawgyi ျဖင့္ဖတ္ရန္

 

ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ ေရာဂါ ကို “ေပ်ာက္ေစ” ဆိုတဲ့ ေဆးပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ဓာတ္စာ ကိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ တစ္စံုတစ္ေယာက္က စိတ္ထင္လို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ၾကားဖူးလို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ကိုယ္ေတြ႔ဆိုၿပီးေတာ့ပဲျဖစ္ျဖစ္ ညႊန္းလာရင္ လူနာ ေတြက ခ်က္ခ်င္းလုိက္လုပ္ၾကည့္ ၾကတာမ်ားပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ဒီလိုနာတာရွည္ေရာဂါႀကီး၊ စားခ်င္တာ မစားရတဲ့ ေရာဂါႀကီး၊ ဝဋ္နာကံနာလို ခံစားေနရတဲ့ ေရာဂါႀကီး ၊ သက္တမ္းတိုႏိုင္တဲ့ေရာဂါႀကီး၊ ေငြကုန္ေၾကးက်မ်ားတဲ့ ေရာဂါႀကီး ကို တစ္ခ်က္တည္း အျမစ္ျပတ္ေပ်ာက္ခ်င္လြန္းလို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ ေရာဂါ ျဖစ္ေနၿပီလို႔ သိလိုက္ရတဲ့အခ်ိန္မွာ လူနာေတြ ဘာလုပ္ၾကသလဲဆိုေတာ့ အမ်ားအားျဖင့္ အခ်ိဳ မစားေတာ့ဘူး၊ တစ္ခ်ိဳ႕ကလည္း ထမင္း ေလွ်ာ့စားတယ္။ ၿပီးေတာ့ မိတ္ေဆြအိမ္နီးခ်င္းေတြ ေျပာသမွ် ေဆးၿမီးတိုေတြကို စမ္းၾကည့္ေနၾကတာ မနည္းလွပါဘူး။

လူနာေတြထံက သူတို႔ၾကားဖူးတဲ့ ေဆးၿမီးတို ေတြ၊ သူတို႔ကိုယ္တိုင္ သံုးစြဲၾကည့္ဖူးတဲ့ သို႔မဟုတ္ သံုးစြဲေနၾကတဲ့ ေဆးၿမီးတို ေတြကို ေဆြးေႏြးတင္ျပလိုက္ပါတယ္။

တစ္ခ်ိဳ႕လူေတြက သိပၸံနည္းနဲ႔ သုေတသနလုပ္ဖူးထားလို႔သိရတဲ့ ေသြးခ်ိဳက်ႏိုင္တဲ့ ေဆးရြက္ ေတြကို သံုးေနတာရွိသလို ဘာမွေလ့လာဆန္းစစ္ထားတာ မရွိဘူးေသးတဲ့ ေဆးနည္းေတြကို လိုက္သံုးေနၾကတာေတြ ကလည္း မနည္းပါဘူး။ ဘာေဆးေတြၾကားဖူးသလဲဆိုတာ ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမယ္။

ပ်ားၿမီးဆြဲရြက္၊ သၾကားမကိုဋ္ရြက္၊ သေဘၤာရြက္၊ ခေရရြက္၊ ငရုတ္ခါးရြက္၊ သနပ္ခါးရြက္၊ ေခြးေတာက္ရြက္၊ ကင္ပြန္းခ်ဥ္ရြက္၊ တမာရြက္၊ ရဲယိုရြက္၊ ေဆးခါးႀကီးရြက္ စသျဖင့္ အရြက္ ေတြကို ဝါးစားတာ၊ သံုးခြက္တစ္ခြက္တင္ ျပဳတ္ရည္ကို ေသာက္တာနဲ႔ အရြက္ ၁၀ မ်ိဳးႀကိတ္ေဆးေတြ ျပဳလုပ္ၿပီး ေသာက္ေနၾကတာေတြကို ေတြ႔ရွိေနရပါတယ္။ စစ္တမ္း ေကာက္ၾကည့္လိုက္ရင္ အၾကမ္းအားျဖင့္ လူ ၁၀၀ မွာ ၇၅ ေယာက္ကေတာ့ အနည္းဆံုး တစ္ႀကိမ္ စမ္းၾကည့္ၾကဖူးတာရွိပါတယ္။

တျခားၾကားဖူးတဲ့ ေဆးၿမီးတို ေတြကေတာ့ –
– ေကာက္ရိုး ကို ျပဳတ္ထားတဲ့ အရည္ေသာက္သံုးတာ
– တညင္းသီး ကို ေရစိမ္ၿပီးေသာက္တာ
– သေဘၤာသီး ကို ဖင္ကျဖတ္ကာ အေခါင္းေပါက္ထဲ ေရေႏြးေလာင္း ထည့္ထားၿပီး ေရေႏြးၾကမ္းေသာက္သလိုေသာက္တာ
– ၾကက္သား ကို သံပရာသီး အလံုးလိုက္ ၄လံုး ထည့္ၿပီး ေပါင္းစားတာ
– ရံုးပတီသီးကို ထိပ္ျဖတ္ၿပီး ေရထဲစိမ္ထားတဲ့ အရည္ေသာက္တာ စသျဖင့္ မ်ိဳးစံုေအာင္ လုပ္ၾကည့္ေနၾကတာ ရွိပါတယ္။

တျခား ထူးျခားဆန္းၾကယ္တဲ့ ေဆးၿမီးတို တစ္ခုကေတာ့ ႏြားမ အနက္ရဲ႕ က်င္ငယ္ရည္ကို မွန္မွန္ေသာက္ရင္ ဆီးခ်ိဳေပ်ာက္ကင္းႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ ယံုၾကည္ ခ်က္တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ အိႏိၵယ အာယုေဗၺဒ ေဆးက်မ္းမွာ ႏြားက်င္ငယ္ရည္ဟာ ေရာဂါေပါင္းမ်ားစြာကို သက္သာေပ်ာက္ကင္းေစတယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားၿပီး ဒါကို ယံုၾကည္ယူဆၾကသူေတြ အေတာ္ေလးရွိၾကပါတယ္။ ဒီ အေလ့အထ ဟာ အိႏိၵယ မွာ ေရွးႏွစ္ေပါင္း ၅၀၀၀ ကတည္းက သံုးစြဲခဲ့ၾကတာလို႔ ဆိုၾကပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ကလည္း နံနက္မိုးမလင္းမီ ခံယူရရွိတဲ့ ႏြားမပ်ိဳရဲ႕ က်င္ငယ္ရည္ကသာလွ်င္ ေဆးဖက္ဝင္ တယ္လို႔လည္း ဆိုၾကပါတယ္။ အမ်ားကိုလည္း ဒီေဆးနည္းဟာ တကယ္အစြမ္းထက္ျမက္သလိုမ်ိဳး အမႊမ္းတင္ၾကတဲ့ သူေတြေၾကာင့္ ဒီေဆးၿမီးတိုဟာ ဆီးခ်ိဳ လူနာအမ်ားၾကားမွာ ျပန္႔ပြားေနၿပီး တခ်ိဳ႕လည္း စမ္းၾကည့္ဖူးၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သိပၸံနည္း ေတြနဲ႔ ေလ့လာၾကည့္ရာမွာ ဒီလိုေကာင္းတယ္ဆိုတဲ့ အေထာက္အထားမရွိပါဘူး။ တခ်ိဳ႕ကလည္း မိမိက်င္ငယ္ရည္ကို မိမိျပန္ေသာက္ရင္ က်န္းမာတယ္၊ ဆီးခ်ိဳ သက္သာတယ္လို႔ ယံုၾကည္သူေတြ ရွိၾကပါေသးတယ္။ အခုလို ဆီးခ်ိဳ ေဆးေကာင္းေတြ ရွိေနတဲ့ေခတ္မွာ ဒါေတြဟာ မသင့္ေတာ္ေတာ့ပါဘူး။

ဆီးခ်ိဳ လူနာရွင္ အမ်ားစုဟာ-
၁။ ေဆးၿမီးတို ေတြကို ဘာေၾကာင့္ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါ ေပ်ာက္ကင္တဲ့ ေဆးလို႔ ထင္မိၾကတာလဲ။
၂။ ဘာေၾကာင့္ ဒီလိုေဆးၿမီးတိုေတြကို ယံုၾကည္ၿပီး သံုးစြဲေနၾကတာလဲ။
၃။ ဒါေတြ သံုးစြဲရင္ ဘာအက်ိဳးဆက္ေတြ ျဖစ္လာႏိုင္သလဲဆိုတာ ေဆြးေႏြးလိုပါတယ္။

၁။ ဆီးခ်ိဳ က်သြားတယ္၊ ေပ်ာက္ကင္းသြားတယ္လို႔ ထင္ရတဲ့ အေၾကာင္းက ဒီလိုျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ လူေတြရဲ႕ ေသြးတြင္ သၾကားဓာတ္ ဒါမွမဟုတ္ အခ်ိဳဓာတ္ဟာ ေရကန္ထဲက ေရျပင္လို တစ္ေျပးညီ တစ္ေန႔လံုး တည္ၿငိမ္ေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ တခ်ိဳ႕လူနာ ေတြက နံနက္ေစာေစာ အိပ္ရာထတာနဲ႔ ဆီးခ်ိဳစ စ္လိုက္လို႔ အေျဖတစ္ခုခုရရင္ တစ္ေန႔လံုး ဒီေလာက္ပဲ ရွိမွာပဲလို႔ ထင္မိတတ္ၾကပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ ေသြးတြင္း သၾကားဓာတ္ ေတြဟာ နိမ့္လိုက္၊ ျမင့္လိုက္ရွိေနပါတယ္။ အစာစားၿပီး တစ္နာရီခန္႔မွာေတာ့ အျမင့္ဆံုးျဖစ္ၿပီး စစားၿပီး ႏွစ္နာရီမွာေတာ့ ပံုမွန္နီးပါး အစာမစားမီ္ အေနအထားကို ျပန္က်လာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ပင္လယ္က လႈိင္းေတြနဲ႔ ပံုစံတူပါတယ္။ အစာစားၿပီး ၂နာရီ အတြင္းျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ေသြးသၾကားဓာတ္ဟာ ဂရပ္ဖ္ (Graph) ပံု ဆြဲလိုက္ရင္ လႈိင္းလံုး တစ္လံုး တက္လာတာနဲ႔ တူပါတယ္။ အစားနည္းရင္ လႈိင္းလံုးေသးေသးတက္လာတာနဲ႔တူၿပီး အစားမ်ားရင္ လႈိင္းလံုးအႀကီးတက္လာတာနဲ႔ တူပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အစာစစားတဲ့ အခ်ိန္နဲ႔ ကြာျခားေလေလ ဆီးခ်ိဳလႈိင္းလံုးကလည္း က်လာေလေလျဖစ္ပါတယ္။

တစ္ေန႔လံုး လုိက္စစ္ၾကည့္ေနရင္ အေျဖေပါင္းမ်ားစြာ…ေသြးခ်ိဳဓာတ္ေတြ နိမ့္ေနတာေရာ၊ ျမင့္ေနတာေရာ ရွိေနမွာပါပဲ။ ဒါဆိုရင္ အေျဖတစ္ခုခု ဂဏန္းတစ္ခုခုကို ေဖာ္ျပေတာ့မယ္ဆိုရင္ ဒုတိယ ေမးခြန္းကေတာ့ ဘယ္အခ်ိန္မွာ ေဖာက္ထားတာလဲ၊ ေနာက္ဆံုး အစာနဲ႔ ဘယ္ေလာက္ေဝးကြာခ်ိန္မွာ ေဖာက္ထားတာလဲ ဆိုတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဆီးခ်ိဳအမွတ္ေတြဟာ ရွိသင့္တဲ့ေဘာင္ (Range) အတြင္းမွာ ရွိေနရင္ လံုေလာက္တယ္လို႔သာ သတ္မွတ္ႏိုင္ၿပီး အျမဲေျပာင္းလဲေနတာျဖစ္လို႔ တိတိက်က် ဂဏန္းတစ္ခုတည္းကိုပဲ သတ္မွတ္ထားလို႔ မရျပန္ပါဘူး။ ေရွးယခင္က ေဖာ္ျပၿပီးျဖစ္တဲ့ ရွိသင့္တဲ့ ေသြးတြင္း အခ်ိဳဓာတ္ေတြကေတာ့ တစ္ညလံုး အစာမစားဘဲ အိပ္ရာႏိုးလာတဲ့အခါ ေဖာက္တဲ့ ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္ (Fasting Blood Sugar) ဟာ ၉၀ မွ ၁၃၀ မီလီဂရမ္ အတြင္း ရရွိရင္ လံုေလာက္ၿပီး၊ အစာႀကီး ဥပမာ…နံနက္စာ၊ ေန႔လည္စာ၊ ညေနစာ ထမင္းစစားခ်ိန္ကို မွတ္ယူၿပီး အဲ့ဒီ အခ်ိန္မွ ၂နာရီ ကြာျခားခ်ိန္မွာ ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္ စစ္လိုက္ပါက ၁၂၀ မွ ၁၈၀ မီလီဂရမ္ အတြင္း ရရွိသင့္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တခ်ိဳ႕လူနာေတြကေတာ့ မွတ္ရမွာ ရႈပ္တာေၾကာင့္ ၁၈၀ မီလီဂရမ္၊ တခ်ိဳ႕ကလည္း ၂၀၀ မီလီဂရမ္ မေက်ာ္ရင္ ရၿပီလို႔သာ အၾကမ္းဖ်င္း အလြယ္တကူ မွတ္ထားၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ တကယ္စစ္ေလ့ရွိတဲ့ အခ်ိန္က နံနက္ေစာေစာ အိပ္ရာထမွာ စစ္ထားတဲ့ အေျဖေတြပဲ ျဖစ္ေနတာမ်ားပါတယ္။ ဒါဆိုရင္ ၁၃၀ မေက်ာ္ရဆိုတဲ့ သတ္မွတ္ခ်က္ကို မသိလိုက္ဘဲ ၂၀၀ မေက်ာ္မခ်င္း ေက်နပ္ေနၾကတာ၊ မိမိဘာသာ ေဆးကုသ ေနၾကတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ နံနက္စာ မစားမီ ရတဲ့ အေျဖကို ၁.၅ ဒါမွမဟုတ္ ၂ နဲ႔ ေျမႇာက္လိုက္ရင္ အစာစားၿပီး ရမယ့္ အေျဖနဲ႔ ညီတတ္ပါတယ္။ ဥပမာ – အစာအစားမီ ၁၆၀ မီလီဂရမ္ ရရွိလို႔ သိပ္မဆိုးဘူးလို႔ ထင္တဲ့သူတစ္ဦးဟာ အစာစားၿပီး ၂နာရီမွာ ျပန္စစ္ၾကည့္လုိက္ရင္ ၂၄၀ မွ ၃၄၀ မီလီဂရမ္ခန္႔ ရွိေနတတ္ပါတယ္။ ဒါဆိုရင္ အမ်ားဆံုး ထားရမယ့္ ပမာဏ ၁၈၀ ေက်ာ္ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အခ်ိန္ ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးကိုု တိုင္းတာၾကည့္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

ဥပမာ – ေဆးၿမီးတို သံုးစြဲတဲ့ လူနာတစ္ဦးဟာ ေဆးမသံုးမီ စစ္ၾကည့္လို႔ရတဲ့ ၃၀၀ မီလီဂရမ္ဟာ အစာစားၿပီးခါစမွာ တိုင္းတာလို႔ရတဲ့ အေျဖျဖစ္တယ္ဆိုပါေတာ့။ ေဆးသံုးစြဲၿပီးေနာက္မွ ျပန္ေဖာက္ၾကည့္တာက နံနက္အိပ္ရာထ မစားခင္အခ်ိန္ျဖစ္ခဲ့ၿပီး ၁၆၀ မီလီဂရမ္ ရရွိခဲ့မယ္ဆိုရင္ ေလ်ာ့သြားတယ္လို႔ ထင္မွားမိတတ္ပါတယ္။ စားၿပီးခ်ိန္မွာပဲ ျပန္တိုင္းၾကည့္မွသာ ႏႈိင္းယွဥ္လို႔ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါကို ဂဃနဏမသိဘဲ အဟုတ္ေလ်ာ့သြားတာ ထင္ၿပီး ေၾကညာေမာင္းခတ္ကာ ေဆးၿမီးတိုေတြ ေပးၿပီးလိုက္ကုေနတဲ့ ေစတနာ့ ဝန္ထမ္းေတြလည္း မနည္းပါဘူး။ လူနာက လူနာအခ်င္းခ်င္း ပိုုယံုလြယ္ၾကပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ဆီးခ်ိဳရွိမွန္းမသိေသးဘဲ ခ်ိဳတဲ့ အစာေတြနဲဲ႔ ကစီဓာတ္ႂကြယ္ဝတဲ့ အစာေတြမ်ားစြာ စားထားၿပီးမွ စစ္မိလို႔ ရတဲ့ အေျဖဟာ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါလို႔သတ္မွတ္တဲ့ ေဘာင္ထဲဝင္သြားၿပီး အစာျဖတ္လိုက္ရင္ အလိုေလ်ာက္က်သြားကာ ပံုမွန္ျပန္ျဖစ္တတ္တာလည္း ရွိပါတယ္။ ဒါက ဆီးခ်ိဳမရင့္ေသး၊ မၾကာေသးတဲ့သူေတြမွာ ေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။ ဒီလိုအခ်ိန္မွာ ေဆးၿမီးတို သံုၾကည့္တာနဲ႔ ႀကံႀကိက္ၿပီး ေဆးၿမီးတိုေၾကာင့္ ျဖစ္တာလို႔ ထင္တတ္ပါတယ္။ ဒီလိုအျဖစ္မ်ိဳး တစ္ႀကိမ္တစ္ခါတည္း ႀကံဳခဲ့ဖူးတာကို အျမဲ ျဖစ္ေနတဲ့ သာဓက တစ္ခုလို ပံုႀကီးခ်ဲ႕ၿပီး အျဖစ္အပ်က္ကို ပံုျပင္ေလးနဲ႔ ေျပာလိုက္ရင္ အဟုတ္ထင္တတ္ၾကတာလည္း ရွိပါတယ္။ ဘယ္သူဘယ္ဝါေတာ့ ဆီးခ်ိဳ အျမစ္ျပတ္ေပ်ာက္သြားၿပီလို႔ ပံုႀကီးခ်ဲ႕တတ္ပါတယ္။ ဒါေတြကို အမွန္သိရင္ေတာ့ ဆီးခ်ိဳယာယီငုပ္လွ်ိဳးသြားတာက အၿပီးေပ်ာက္တာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ရွင္းျပလို႔ ရပါတယ္။

၂။ ဘာလို႔လူနာေတြက အခ်င္းခ်င္းေျပာတဲ့ ေဆးၿမီးတိုေတြကို သံုးေနၾကတာလဲ၊ ယံုၾကည္ေနၾကတာလဲ ဆိိုတာကို ဆက္လက္ေဆြးေႏြးလိုပါတယ္။ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါဟာ အလြန္ရႈပ္ေထြးၿပီး နားလည္ရခက္တဲ့ ဘာသာရပ္တစ္ခုျဖစ္လို႔ ပညာတတ္သူေတြပင္လွ်င္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း နားလည္ရခက္ေနတာ ရွိပါတယ္။ ဒါဆိုရင္ က်န္းမာေရး ပညာနဲ႔ သတင္းေတြကို ေလ့လာတာ လိုက္စားတာ မရွိတဲ့ ၿမိဳ႕နယ္၊ ေတာရြာေန လူနာတစ္ခ်ိဳ႕အဖို႔ ပိုၿပီး ယံုလြယ္မွားလြယ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါကိုု အခြင့္ေကာင္းယူၿပီး အထင္ႀကီးေအာင္ သိန္းနဲ႔ခ်ီ ေတာင္းဆိုၿပီး တစ္ခါစား လူလိမ္ေတြ ရွိပါတယ္။ ဒါေတြကို အငိုက္မမိေစဖို႔ သတိေပးလိုပါတယ္။

အဓိက ကေတာ့ လူနာေတြအတြက္ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းေတြဘက္က က်န္းမာေရး ဗဟုသုတ ျဖန္႔ျဖဴးေပးရာမွာ အားနည္းမႈရွိေနတာေၾကာင့္ က်န္းမားေရးဝန္ထမ္းေတြ ဆီးခ်ိဳကုသရာမွာ စနစ္က်တဲ့ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္မႈ (Standard Diabetes Care) မေပးႏိုင္ေသးတာေတြေၾကာင့္လည္း ပါပါတယ္။ ဒီလို ေစာင့္ေရွာက္မယ့္သူ မရွိလို႔ လူနာေတြ ကိုယ့္နည္းကိုယ့္ဟန္၊ ကိုယ့္စိတ္ကူးနဲ႔ ကိုယ့္အခ်င္းခ်င္း အၾကံေပးၿပီး ေဆးၿမီးတိုေတြ မွီဝဲေနၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ မယံုၾကည္ရင္ေတာင္မွ ဟုတ္လိုဟုတ္ျငား စမ္းၾကည့္ၾကတာ မနည္းပါဘူး။ အယူအဆ လြဲမွားမႈေတြကို လုပ္ေနတာ ဘာအက်ိဳးဆက္ေတြ ျဖစ္လာႏိုင္မလဲဆိုတာ ဆက္လက္ ေဆြးေႏြးလိုပါတယ္။

၃။ မွာယြင္းတဲ့ အယူအဆေတြနဲ႔ လမ္းလြဲေနခဲ့တာေၾကာင့္ ျဖစ္္ေပၚလာမယ့္ အက်ိဳးဆက္ ႏွစ္ခုရွိပါတယ္။ တစ္ဖက္မွာ တကယ္ထိေရာက္မႈမရွိတဲ့ ေဆးၿမီးတိုေတြေၾကာင့္ လုပ္သင့္လုပ္ထိုက္တဲ့ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳထိန္းတာ၊ ထိေရာက္တဲ့ ေဆးဝါးနဲ႔ ကုသမႈ မရွိခဲ့ဘဲ အခ်ိန္ေတြ ကုန္ေနခဲ့တာေတြေၾကာင့္ ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါေတြ ေစာေစာဝင္လာႏိုင္ပါတယ္။ ေရာဂါသိရွိေအာင္ ေဖာ္ထုတ္ထားၿပီးျဖစ္ေပမယ့္လည္း ဆရာဝန္ေတြထံမွာ ထိေရာက္တဲ့ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ကုသမႈကို မခံယူခဲ့ရလို႔ ဆံုးရံႈးနစ္နာမႈေတြ မ်ားစြာ ရရွိႏိုင္ပါတယ္။ ဆီးခ်ိဳေရာဂါရဲ႕ အေကာင္းဆံုးကုထံုးကေတာ့ “အေစာဆံုး ေရာဂါေဖာ္ထုတ္ၿပီး ေသြးခ်ိဳကို အျမဲတမ္း အထိေရာက္ဆံုး ထိန္းထားႏိုင္တာ” ပဲျဖစ္ပါတယ္။

ဒီအခြင့္အေရးေတြကို အဆံုးရႈံး မခံသင့္ပါဘူး။ ေနာက္အက်ိဳးဆက္တစ္ခုကေတာ့ ဒီလို ေဆးၿမီးတိုေတြ သံုးတာေၾကာင့္ တခါတရံ ဆိုးက်ိဳးေတြလည္း ရရွိႏိုင္ပါတယ္။ သဘာဝအသီးအရြက္ တခ်ိဳ႕ကလည္း အသည္းႏွင့္ ေက်ာက္ကပ္ကို ထိခိုက္တတ္တဲ့ သာဓကေတြရွိပါတယ္။ အခ်ိန္အဆမသိလို႔ အလြန္အက်ဴးေသာက္သံုးမိရင္လည္း အနည္းငယ္ စားသံုးစဥ္ကနဲ႔ မတူတဲ့ ေဘးထြက္္ဆိုးက်ိဳးေတြ ရွိလာႏိုင္ပါတယ္။ (Overdose or toxicity)

ႏြားက်င္ငယ္ေရေသာက္ရင္ ႏြားရဲ႕ ဆီးလမ္းေၾကာင္းမွ ပိုးေတြကိုလည္း ေသာက္မိၿပီး ေရာဂါ ရရွိႏိုင္ပါတယ္။ လြဲမွားၿပီး သိပၸံနည္းမက်တဲ့ ယံုၾကည္မႈေတြေၾကာင့္ ေဆးကုသဖို႔ ေႏွာင့္ေႏွးေနတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီလို အယူူအဆလြဲမွားေနတဲ့ ေဆးၿမီးတိုေလးေတြ ေသာက္သံုးေနရင္းနဲ႕ တန္ဖိုးရွိတဲ့ ေသြးခ်ိဳထိန္းရမယ့္ အခ်ိန္ေတြကို မကုန္ဆံုးေစသင့္ပါဘူး။

ဒီလိုေဆးၿမီးတိုေတြနဲ႔ အခ်ိန္ျဖဳန္းခဲ့မိတဲ့ အသက္ ၅၀ ရွိ ေဒၚေအးမိဆိုတဲ့ လူနာတစ္ဦးရဲ႕ အေၾကာင္းကို မွတ္သားဖြယ္ရာ တင္ျပအပ္ပါတယ္။

“ေဒၚေအးမိက ဘယ္ၿမိဳ႕ကလဲ။ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳရွိတာ ၄ ႏွစ္ေလာက္ရွိေနၿပီဆိုေတာ့ ဘာေဆးေတြေသာက္ေနလဲ ေျပာျပပါဦး” လို႔ ဆရာမကေမးလိုက္ေတာ့ –

“ကၽြန္မက ေမာ္ကၽြန္းကပါဆရာမ။ ကၽြန္မကေတာ့ ဆီးခ်ိဳျဖစ္ကတည္းက အခ်ိဳဆို လံုးဝ ေရွာင္ထားပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ မိတ္ေဆြေတြေျပာတဲ့ သဘာဝေဆးေတြကိုပဲ ေသာက္ေနတာပါပဲ။
အရင္ကေတာ့ ေနလို႔ေကာင္းတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္းက်မွ မ်က္စိေတြေဝဝါးၿပီး ေျခေထာက္ေတြထံုလာလုိ႔ လာျပၾကည့္တာပါ။ ၿပီးေတာ့ၿမိဳ႕က ဆရာဝန္ဆီမွာ စစ္ၾကည့္ေတာ့ ေသြးတြင္း သၾကားဓါတ္က ၄၀၀ေက်ာ္ျဖစ္ေနလို႔ ဆရာမဆီ လႊဲေပးလိုက္တာပါ” လို႔ ေဒၚေအးမိက ျပန္ေျဖပါတယ္။

“ဘာေဆးၿမီးတိုေတြ သံုးဖူးသလဲ”

“အစံုပါပဲ ဆရာမရယ္၊ ကၽြန္မ သိၾကားမကိုဋ္ရြက္ေတြ ဝါးစားျဖစ္တယ္။ ၿပီးေတာ့ ခေရရြက္ကို သံုးခြက္တစ္ခြက္တင္ ျပဳတ္ထားတဲ့ အရည္ကို တစ္ေန႔ သံုးခါေသာက္တယ္။ ၾကက္သားနဲ႕ သံပုရာသီး ၄ လံုး ေပါင္းၿပီးလည္း စားျဖစ္တယ္။ ၾကားသမွ်ေတာ့ စမ္းၾကည့္တာပဲ။ အခုေနာက္ပိုင္း ေသြးခ်ိဳ ပိုတက္လာလို႔ မိတ္ေဆြတစ္ဦးေျပာတဲ့ ႏြားနက္အမရဲ႕ေသးကို ေန႔တိုင္းေသာက္ၾကည့္ေသးတယ္။ ေပ်ာက္ခ်င္လြန္းလို႔ မနည္းေအာင့္ၿပီး ေသာက္ခဲ့ရတာပါ ဆရာမေရ။ ဒါေပမယ့္ တစ္လၾကာၿပီ၊ ေသြးခ်ိဳက အခု ၄၀၀ မွတ္ေက်ာ္လာလို႔ ဆက္မေသာက္ေတာ့ပါဘူး”

ေဒၚေအးမိရဲ႕ အေျဖၾကားေတာ့ ဆရာမ အေတာ္အံ႔ၾသသြားပါတယ္။

“အို …ႏြားေသးဆိုေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလး ရြံစရာေကာင္းမွာေပါ့ေနာ္။ မနည္းေအာင့္ၿပီးေသာက္ရမွာပဲ။ ေဒၚေအးမိ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ တကယ္ေပ်ာက္ခ်င္မွန္း ဆရာမ နားလည္သြားပါၿပီ။ အခုစစ္လိုက္ေတာ့ ဆီးခ်ိဳမ်ားေနတာကို သိလိုက္တာေပါ့ေနာ္။ အရင္ကေရာ စစ္ေလ့ရွိလား”

“စစခ်င္းကေတာ့ ဆီးခ်ိဳကို အခုလိုစစ္ရမယ္ဆိုတာ မသိပါဘူး။ အခ်ိဳေရွာင္ရင္ ေသြးမခ်ိဳေတာ့ဘူးလို႔ ထင္္မိတာ။ ဒီႏွစ္ထဲက်မွ အိမ္နီးခ်င္းမိတ္ေဆြဆီမွာ ဆီးခ်ိဳစစ္တဲ့ စက္ကေလးဝယ္ထားလို႔ တစ္ခါတစ္ခါ သြားစစ္လို႔ရေတာ့မွ ေသြးခ်ိဳ ၂၀၀ ဆိုတာ မ်ားမွန္းသိတာ”

“ပါးစပ္မွာ ခ်ိဳတဲ့ အရသာရွိတဲ့ အစာကို ေရွာင္လိုက္ရံုနဲ႔ ဆီးခ်ိဳေပ်ာက္သြားမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ တကယ္ေတာ့ ပါးစပ္ထဲမွာ မခ်ိဳတဲဲ့အစာေတြ ဥပမာ ထမင္းဟာလည္း ဝမ္းဗိုက္ထဲေရာက္သြားရင္ သၾကား (ဂလူးကို႔စ္) စစ္စစ္ေတြ ျဖစ္သြားေတာ့တာပဲ။ ဘာေဆးၿမီးတိုပဲ သံုးသံုး အခ်ိဳပဲျဖတ္ျဖတ္ ဆီးခ်ိဳကို လက္ေတြ႕တိုင္းၾကည့္ရမယ္။ မထိေရာက္ရင္ ေစာေစာျပဳျပင္ၿပီး ထိေရာက္တဲ့နည္းကို ရွာရမယ္။”

“ကၽြန္မကေတာ့ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ ဆရာလုပ္ၿပီး ကိုယ့္ေဆးၿမီးတိုနဲ႔ကိုယ္ ဟုတ္လွၿပီလို႔ ထင္ေနမိတာ။ ဆီးခ်ိဳတိုင္းၿပီး ထိေရာက္ေအာင္ ထိန္းခဲ့ရမယ့္ အခ်ိိန္ေတြျဖဳန္းေနမိတာ..ႏွစ္ေတြမနည္းေတာ့ပါဘူး။ ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါေတြမ်ား ဝင္သြားၿပီလား စစ္ေဆးေပးပါဦး ဆရာမ”

“ဒီေန႔မွ အျမင္မွန္ရတာလည္း ေနာက္က်သြားတယ္ရယ္လို႔ မရွိပါဘူး။ ဒီေန႔ကစၿပီး ထိေရာက္တဲ့ ကုထံုးေတြကို ယူလိုက္ရင္ အေကာင္းဆံုးမျဖစ္ရင္ေတာင္ အဆိုးႀကီးေတာ့ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။”

မွတ္ခ်က္
(၁) ေဆးၿမီးတိိုေတြ၊ လြဲမွားတဲ႔ ယံုၾကည္ခ်က္ေတြ၊ ေရွးရိုးစဥ္လာ အယူအဆေတြ မ်ိဳးစံုကို ၾကားဖူး၊ ဖတ္ဖူးၾကမွာ ျဖစ္ေပမယ့္ ဒါေတြဟာ အမ်ားအားျဖင့္ သိပၸံနည္းစနစ္နဲ႔ ေလ့လာထားတာ မရွိၾကပါဘူး။
(၂) ဘယ္အယူအဆေတြကိုပဲျဖစ္ျဖစ္ စမ္းၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ဆီးခ်ိဳထိေရာက္ေအာင္ က်၊ မက် အျမဲတမ္းလက္ေတြ႕စစ္ေဆးၾကည့္ေနရပါမယ္။
(၃) ေသြးတြင္းသၾကားဓါတ္က အစာစားခ်ိန္နဲ႔ အနီးအေဝးေပၚမူတည္ၿပီး အျမဲေျပာင္းလဲေနတာကို သတိျပဳရပါမယ္။ ရရွိတဲ့အေျဖတစ္ခုတည္း ပံုေသအျမဲရွိရမယ္လို႔ မွတ္ထားလို႔မရပါဘူး။
(၄) ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါ ရင့္လာေလေလ ဆီးခ်ိဳျမင့္လာေလေလ ျဖစ္လာပါမယ္။ အစပိုင္းမွာ ဒီေဆးၿမီးတိုေတြက ေသြးခ်ိဳက်ေစႏိုင္ရင္ေတာင္ ႏွစ္ႀကီးလာရင္ေတာ့ ဆီးခ်ိဳမ်ားလာမွာျဖစ္လို႔ ပိုၿပီးထိေရာက္တဲ့ေဆးေတြကို ေစာေစာကူးေျပာင္းၿပီးသံုးမွ အသက္ရွည္မွာျဖစ္ပါတယ္။
(၅)ေဆးၿမီးတိုေတြကို စမ္းသပ္ေနရင္း အဖိုးတန္လွတဲ့ အခ်ိန္ေတြကို မျဖဳန္းတီးမိေစဖို႔ သတိေပးအပ္ပါတယ္။

Credit: ပါေမာကၡ သန္းသန္းေအး၏ ကၽြန္မႏွင့္ ဆီးခ်ိဳလူနာမ်ား စာအုပ္မွ ေကာက္ႏုတ္ေဖာ္ျပပါသည္။
Photo Credit: Google
Unicode ဖြင့်ဖတ်ရန်

ဆေးမြီးတိုများနှင့် လွဲမှားနေသော အယူအဆများ
———————————————-

ဆီးချိုသွေးချိုရောဂါကို “ပျောက်စေ” ဆိုတဲ့ ဆေးပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ဓာတ်စာကိုပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ တစ်စုံတစ်ယောက်က စိတ်ထင်လို့ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ကြားဖူးလို့ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ကိုယ်တွေ့ဆိုပြီးတော့ပဲဖြစ်ဖြစ် ညွှန်းလာရင် လူနာတွေက ချက်ချင်းလိုက်လုပ်ကြည့် ကြတာများပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဒီလိုနာတာရှည်ရောဂါကြီး၊ စားချင်တာ မစားရတဲ့ ရောဂါကြီး၊ ဝဋ်နာကံနာလို ခံစားနေရတဲ့ရောဂါကြီး၊ သက်တမ်းတိုနိုင်တဲ့ရောဂါကြီး၊ ငွေကုန်ကြေးကျများတဲ့ ရောဂါကြီးကို တစ်ချက်တည်း အမြစ်ပြတ်ပျောက်ချင်လွန်းလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆီးချိုသွေးချိုရောဂါဖြစ်နေပြီလို့ သိလိုက်ရတဲ့အချိန်မှာ လူနာတွေ ဘာလုပ်ကြသလဲဆိုတော့ အများအားဖြင့် အချို မစားတော့ဘူး၊ တစ်ချို့ကလည်း ထမင်းလျှော့စားတယ်။ ပြီးတော့ မိတ်ဆွေအိမ်နီးချင်းတွေ ပြောသမျှ ဆေးမြီးတိုတွေကို စမ်းကြည့်နေကြတာ မနည်းလှပါဘူး။

လူနာတွေထံက သူတို့ကြားဖူးတဲ့ ဆေးမြီးတိုတွေ၊ သူတို့ကိုယ်တိုင် သုံးစွဲကြည့်ဖူးတဲ့ သို့မဟုတ် သုံးစွဲနေကြတဲ့ ဆေးမြီးတိုတွေကို ဆွေးနွေးတင်ပြလိုက်ပါတယ်။

တစ်ချို့လူတွေက သိပ္ပံနည်းနဲ့ သုတေသနလုပ်ဖူးထားလို့သိရတဲ့ သွေးချိုကျနိုင်တဲ့ ဆေးရွက်တွေကို သုံးနေတာရှိသလို ဘာမှလေ့လာဆန်းစစ်ထားတာ မရှိဘူးသေးတဲ့ ဆေးနည်းတွေကို လိုက်သုံးနေကြတာတွေ ကလည်း မနည်းပါဘူး။ ဘာဆေးတွေကြားဖူးသလဲဆိုတာ ဆက်လက်ဖော်ပြပါမယ်။

ပျားမြီးဆွဲရွက်၊ သကြားမကိုဋ်ရွက်၊ သင်္ဘောရွက်၊ ခရေရွက်၊ ငရုတ်ခါးရွက်၊ သနပ်ခါးရွက်၊ ခွေးတောက်ရွက်၊ ကင်ပွန်းချဉ်ရွက်၊ တမာရွက်၊ ရဲယိုရွက်၊ ဆေးခါးကြီးရွက် စသဖြင့် အရွက်တွေကို ဝါးစားတာ၊ သုံးခွက်တစ်ခွက်တင် ပြုတ်ရည်ကို သောက်တာနဲ့ အရွက် ၁၀ မျိုးကြိတ်ဆေးတွေ ပြုလုပ်ပြီး သောက်နေကြတာတွေကို တွေ့ရှိနေရပါတယ်။ စစ်တမ်းကောက်ကြည့်လိုက်ရင် အကြမ်းအားဖြင့် လူ ၁၀၀ မှာ ၇၅ ယောက်ကတော့ အနည်းဆုံး တစ်ကြိမ် စမ်းကြည့်ကြဖူးတာရှိပါတယ်။

တခြားကြားဖူးတဲ့ ဆေးမြီးတိုတွေကတော့ –
– ကောက်ရိုးကို ပြုတ်ထားတဲ့ အရည်သောက်သုံးတာ
– တညင်းသီးကို ရေစိမ်ပြီးသောက်တာ
– သင်္ဘောသီးကို ဖင်ကဖြတ်ကာ အခေါင်းပေါက်ထဲ ရေနွေးလောင်း ထည့်ထားပြီး ရေနွေးကြမ်းသောက်သလိုသောက်တာ
– ကြက်သားကို သံပရာသီး အလုံးလိုက် ၄လုံး ထည့်ပြီး ပေါင်းစားတာ
– ရုံးပတီသီးကို ထိပ်ဖြတ်ပြီး ရေထဲစိမ်ထားတဲ့ အရည်သောက်တာ စသဖြင့် မျိုးစုံအောင် လုပ်ကြည့်နေကြတာ ရှိပါတယ်။

တခြား ထူးခြားဆန်းကြယ်တဲ့ ဆေးမြီးတိုတစ်ခုကတော့ နွားမ အနက်ရဲ့ ကျင်ငယ်ရည်ကို မှန်မှန်သောက်ရင် ဆီးချိုပျောက်ကင်းနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ ယုံကြည်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ အိန္ဒိယ အာယုဗ္ဗေဒ ဆေးကျမ်းမှာ နွားကျင်ငယ်ရည်ဟာ ရောဂါပေါင်းများစွာကို သက်သာပျောက်ကင်းစေတယ်လို့ ဖော်ပြထားပြီး ဒါကို ယုံကြည်ယူဆကြသူတွေ အတော်လေးရှိကြပါတယ်။ ဒီအလေ့အထဟာ အိန္ဒိယမှာ ရှေးနှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ ကတည်းက သုံးစွဲခဲ့ကြတာလို့ ဆိုကြပါတယ်။ တချို့ကလည်း နံနက်မိုးမလင်းမီ ခံယူရရှိတဲ့ နွားမပျိုရဲ့ ကျင်ငယ်ရည်ကသာလျှင် ဆေးဖက်ဝင်တယ်လို့လည်း ဆိုကြပါတယ်။ အများကိုလည်း ဒီဆေးနည်းဟာ တကယ်အစွမ်းထက်မြက်သလိုမျိုး အမွှမ်းတင်ကြတဲ့ သူတွေကြောင့် ဒီဆေးမြီးတိုဟာ ဆီးချိုလူနာအများကြားမှာ ပြန့်ပွားနေပြီး တချို့လည်း စမ်းကြည့်ဖူးကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သိပ္ပံနည်းတွေနဲ့ လေ့လာကြည့်ရာမှာ ဒီလိုကောင်းတယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားမရှိပါဘူး။ တချို့ကလည်း မိမိကျင်ငယ်ရည်ကို မိမိပြန်သောက်ရင် ကျန်းမာတယ်၊ ဆီးချိုသက်သာတယ်လို့ ယုံကြည်သူတွေ ရှိကြပါသေးတယ်။ အခုလို ဆီးချိုဆေးကောင်းတွေ ရှိနေတဲ့ခေတ်မှာ ဒါတွေဟာ မသင့်တော်တော့ပါဘူး။

ဆီးချိုလူနာရှင်အများစုဟာ-
၁။ ဆေးမြီးတိုတွေကို ဘာကြောင့် ဆီးချိုသွေးချိုရောဂါ ပျောက်ကင်တဲ့ ဆေးလို့ ထင်မိကြတာလဲ။
၂။ ဘာကြောင့် ဒီလိုဆေးမြီးတိုတွေကို ယုံကြည်ပြီး သုံးစွဲနေကြတာလဲ။
၃။ ဒါတွေ သုံးစွဲရင် ဘာအကျိုးဆက်တွေ ဖြစ်လာနိုင်သလဲဆိုတာ ဆွေးနွေးလိုပါတယ်။

၁။ ဆီးချိုကျသွားတယ်၊ ပျောက်ကင်းသွားတယ်လို့ ထင်ရတဲ့ အကြောင်းက ဒီလိုဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ တကယ်တော့ လူတွေရဲ့ သွေးတွင်သကြားဓာတ် ဒါမှမဟုတ် အချိုဓာတ်ဟာ ရေကန်ထဲက ရေပြင်လို တစ်ပြေးညီ တစ်နေ့လုံး တည်ငြိမ်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ တချို့လူနာတွေက နံနက်စောစော အိပ်ရာထတာနဲ့ ဆီးချိုစစ်လိုက်လို့ အဖြေတစ်ခုခုရရင် တစ်နေ့လုံး ဒီလောက်ပဲ ရှိမှာပဲလို့ ထင်မိတတ်ကြပါတယ်။

တကယ်တော့ သွေးတွင်းသကြားဓာတ်တွေဟာ နိမ့်လိုက်၊ မြင့်လိုက်ရှိနေပါတယ်။ အစာစားပြီး တစ်နာရီခန့်မှာတော့ အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး စစားပြီး နှစ်နာရီမှာတော့ ပုံမှန်နီးပါး အစာမစားမီ် အနေအထားကို ပြန်ကျလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ပင်လယ်က လှိုင်းတွေနဲ့ ပုံစံတူပါတယ်။ အစာစားပြီး ၂နာရီ အတွင်းဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သွေးသကြားဓာတ်ဟာ ဂရပ်ဖ် (Graph) ပုံ ဆွဲလိုက်ရင် လှိုင်းလုံး တစ်လုံး တက်လာတာနဲ့ တူပါတယ်။ အစားနည်းရင် လှိုင်းလုံးသေးသေးတက်လာတာနဲ့တူပြီး အစားများရင် လှိုင်းလုံးအကြီးတက်လာတာနဲ့ တူပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အစာစစားတဲ့ အချိန်နဲ့ ကွာခြားလေလေ ဆီးချိုလှိုင်းလုံးကလည်း ကျလာလေလေဖြစ်ပါတယ်။

တစ်နေ့လုံး လိုက်စစ်ကြည့်နေရင် အဖြေပေါင်းများစွာ…သွေးချိုဓာတ်တွေ နိမ့်နေတာရော၊ မြင့်နေတာရော ရှိနေမှာပါပဲ။ ဒါဆိုရင် အဖြေတစ်ခုခု ဂဏန်းတစ်ခုခုကို ဖော်ပြတော့မယ်ဆိုရင် ဒုတိယ မေးခွန်းကတော့ ဘယ်အချိန်မှာ ဖောက်ထားတာလဲ၊ နောက်ဆုံး အစာနဲ့ ဘယ်လောက်ဝေးကွာချိန်မှာ ဖောက်ထားတာလဲ ဆိုတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆီးချိုအမှတ်တွေဟာ ရှိသင့်တဲ့ဘောင် (Range) အတွင်းမှာ ရှိနေရင် လုံလောက်တယ်လို့သာ သတ်မှတ်နိုင်ပြီး အမြဲပြောင်းလဲနေတာဖြစ်လို့ တိတိကျကျ ဂဏန်းတစ်ခုတည်းကိုပဲ သတ်မှတ်ထားလို့ မရပြန်ပါဘူး။ ရှေးယခင်က ဖော်ပြပြီးဖြစ်တဲ့ ရှိသင့်တဲ့ သွေးတွင်း အချိုဓာတ်တွေကတော့ တစ်ညလုံး အစာမစားဘဲ အိပ်ရာနိုးလာတဲ့အခါ ဖောက်တဲ့ သွေးတွင်းသကြားဓာတ် (Fasting Blood Sugar) ဟာ ၉၀ မှ ၁၃၀ မီလီဂရမ် အတွင်း ရရှိရင် လုံလောက်ပြီး၊ အစာကြီး ဥပမာ…နံနက်စာ၊ နေ့လည်စာ၊ ညနေစာ ထမင်းစစားချိန်ကို မှတ်ယူပြီး အဲ့ဒီ အချိန်မှ ၂နာရီ ကွာခြားချိန်မှာ သွေးတွင်းသကြားဓာတ် စစ်လိုက်ပါက ၁၂၀ မှ ၁၈၀ မီလီဂရမ် အတွင်း ရရှိသင့်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် တချို့လူနာတွေကတော့ မှတ်ရမှာ ရှုပ်တာကြောင့် ၁၈၀ မီလီဂရမ်၊ တချို့ကလည်း ၂၀၀ မီလီဂရမ် မကျော်ရင် ရပြီလို့သာ အကြမ်းဖျင်း အလွယ်တကူ မှတ်ထားကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့ တကယ်စစ်လေ့ရှိတဲ့ အချိန်က နံနက်စောစော အိပ်ရာထမှာ စစ်ထားတဲ့ အဖြေတွေပဲ ဖြစ်နေတာများပါတယ်။ ဒါဆိုရင် ၁၃၀ မကျော်ရဆိုတဲ့ သတ်မှတ်ချက်ကို မသိလိုက်ဘဲ ၂၀၀ မကျော်မချင်း ကျေနပ်နေကြတာ၊ မိမိဘာသာ ဆေးကုသ နေကြတာကို တွေ့ရပါတယ်။ နံနက်စာ မစားမီ ရတဲ့ အဖြေကို ၁.၅ ဒါမှမဟုတ် ၂ နဲ့ မြှောက်လိုက်ရင် အစာစားပြီး ရမယ့် အဖြေနဲ့ ညီတတ်ပါတယ်။ ဥပမာ – အစာအစားမီ ၁၆၀ မီလီဂရမ် ရရှိလို့ သိပ်မဆိုးဘူးလို့ ထင်တဲ့သူတစ်ဦးဟာ အစာစားပြီး ၂နာရီမှာ ပြန်စစ်ကြည့်လိုက်ရင် ၂၄၀ မှ ၃၄၀ မီလီဂရမ်ခန့် ရှိနေတတ်ပါတယ်။ ဒါဆိုရင် အများဆုံး ထားရမယ့် ပမာဏ ၁၈၀ ကျော်နေပါတယ်။ ဒါကြောင့် အချိန် နှစ်မျိုးစလုံးကိုု တိုင်းတာကြည့်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ဥပမာ – ဆေးမြီးတို သုံးစွဲတဲ့ လူနာတစ်ဦးဟာ ဆေးမသုံးမီ စစ်ကြည့်လို့ရတဲ့ ၃၀၀ မီလီဂရမ်ဟာ အစာစားပြီးခါစမှာ တိုင်းတာလို့ရတဲ့ အဖြေဖြစ်တယ်ဆိုပါတော့။ ဆေးသုံးစွဲပြီးနောက်မှ ပြန်ဖောက်ကြည့်တာက နံနက်အိပ်ရာထ မစားခင်အချိန်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၆၀ မီလီဂရမ် ရရှိခဲ့မယ်ဆိုရင် လျော့သွားတယ်လို့ ထင်မှားမိတတ်ပါတယ်။ စားပြီးချိန်မှာပဲ ပြန်တိုင်းကြည့်မှသာ နှိုင်းယှဉ်လို့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို ဂဃနဏမသိဘဲ အဟုတ်လျော့သွားတာ ထင်ပြီး ကြေညာမောင်းခတ်ကာ ဆေးမြီးတိုတွေ ပေးပြီးလိုက်ကုနေတဲ့ စေတနာ့ ဝန်ထမ်းတွေလည်း မနည်းပါဘူး။ လူနာက လူနာအချင်းချင်း ပိုုယုံလွယ်ကြပါတယ်။ တချို့ဆီးချိုရှိမှန်းမသိသေးဘဲ ချိုတဲ့ အစာတွေနဲ့ ကစီဓာတ်ကြွယ်ဝတဲ့ အစာတွေများစွာ စားထားပြီးမှ စစ်မိလို့ ရတဲ့ အဖြေဟာ ဆီးချိုသွေးချိုရောဂါလို့သတ်မှတ်တဲ့ ဘောင်ထဲဝင်သွားပြီး အစာဖြတ်လိုက်ရင် အလိုလျောက်ကျသွားကာ ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်တတ်တာလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါက ဆီးချိုမရင့်သေး၊ မကြာသေးတဲ့သူတွေမှာ တွေ့ရတတ်ပါတယ်။ ဒီလိုအချိန်မှာ ဆေးမြီးတို သုံကြည့်တာနဲ့ ကြံကြိက်ပြီး ဆေးမြီးတိုကြောင့် ဖြစ်တာလို့ ထင်တတ်ပါတယ်။ ဒီလိုအဖြစ်မျိုး တစ်ကြိမ်တစ်ခါတည်း ကြုံခဲ့ဖူးတာကို အမြဲ ဖြစ်နေတဲ့ သာဓက တစ်ခုလို ပုံကြီးချဲ့ပြီး အဖြစ်အပျက်ကို ပုံပြင်လေးနဲ့ ပြောလိုက်ရင် အဟုတ်ထင်တတ်ကြတာလည်း ရှိပါတယ်။ ဘယ်သူဘယ်ဝါတော့ ဆီးချို အမြစ်ပြတ်ပျောက်သွားပြီလို့ ပုံကြီးချဲ့တတ်ပါတယ်။ ဒါတွေကို အမှန်သိရင်တော့ ဆီးချိုယာယီငုပ်လျှိုးသွားတာက အပြီးပျောက်တာ မဟုတ်ဘူးလို့ ရှင်းပြလို့ ရပါတယ်။

၂။ ဘာလို့လူနာတွေက အချင်းချင်းပြောတဲ့ ဆေးမြီးတိုတွေကို သုံးနေကြတာလဲ၊ ယုံကြည်နေကြတာလဲ ဆိုတာကို ဆက်လက်ဆွေးနွေးလိုပါတယ်။ ဆီးချိုသွေးချိုရောဂါဟာ အလွန်ရှုပ်ထွေးပြီး နားလည်ရခက်တဲ့ ဘာသာရပ်တစ်ခုဖြစ်လို့ ပညာတတ်သူတွေပင်လျှင် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း နားလည်ရခက်နေတာ ရှိပါတယ်။ ဒါဆိုရင် ကျန်းမာရေး ပညာနဲ့ သတင်းတွေကို လေ့လာတာ လိုက်စားတာ မရှိတဲ့ မြို့နယ်၊ တောရွာနေ လူနာတစ်ချို့အဖို့ ပိုပြီး ယုံလွယ်မှားလွယ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကိုု အခွင့်ကောင်းယူပြီး အထင်ကြီးအောင် သိန်းနဲ့ချီ တောင်းဆိုပြီး တစ်ခါစား လူလိမ်တွေ ရှိပါတယ်။ ဒါတွေကို အငိုက်မမိစေဖို့ သတိပေးလိုပါတယ်။

အဓိက ကတော့ လူနာတွေအတွက် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေဘက်က ကျန်းမာရေး ဗဟုသုတ ဖြန့်ဖြူးပေးရာမှာ အားနည်းမှုရှိနေတာကြောင့် ကျန်းမားရေးဝန်ထမ်းတွေ ဆီးချိုကုသရာမှာ စနစ်ကျတဲ့ ဆီးချိုသွေးချို ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု (Standard Diabetes Care) မပေးနိုင်သေးတာတွေကြောင့်လည်း ပါပါတယ်။ ဒီလို စောင့်ရှောက်မယ့်သူ မရှိလို့ လူနာတွေ ကိုယ့်နည်းကိုယ့်ဟန်၊ ကိုယ့်စိတ်ကူးနဲ့ ကိုယ့်အချင်းချင်း အကြံပေးပြီး ဆေးမြီးတိုတွေ မှီဝဲနေကြတာဖြစ်ပါတယ်။ မယုံကြည်ရင်တောင်မှ ဟုတ်လိုဟုတ်ငြား စမ်းကြည့်ကြတာ မနည်းပါဘူး။ အယူအဆ လွဲမှားမှုတွေကို လုပ်နေတာ ဘာအကျိုးဆက်တွေ ဖြစ်လာနိုင်မလဲဆိုတာ ဆက်လက် ဆွေးနွေးလိုပါတယ်။

၃။ မှာယွင်းတဲ့ အယူအဆတွေနဲ့ လမ်းလွဲနေခဲ့တာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမယ့် အကျိုးဆက် နှစ်ခုရှိပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာ တကယ်ထိရောက်မှုမရှိတဲ့ ဆေးမြီးတိုတွေကြောင့် လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်တဲ့ ဆီးချိုသွေးချိုထိန်းတာ၊ ထိရောက်တဲ့ ဆေးဝါးနဲ့ ကုသမှု မရှိခဲ့ဘဲ အချိန်တွေ ကုန်နေခဲ့တာတွေကြောင့် နောက်ဆက်တွဲရောဂါတွေ စောစောဝင်လာနိုင်ပါတယ်။ ရောဂါသိရှိအောင် ဖော်ထုတ်ထားပြီးဖြစ်ပေမယ့်လည်း ဆရာဝန်တွေထံမှာ ထိရောက်တဲ့ ဆီးချိုရောဂါ ပြုစုစောင့်ရှောက်ကုသမှုကို မခံယူခဲ့ရလို့ ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုတွေ များစွာ ရရှိနိုင်ပါတယ်။ ဆီးချိုရောဂါရဲ့ အကောင်းဆုံးကုထုံးကတော့ “အစောဆုံး ရောဂါဖော်ထုတ်ပြီး သွေးချိုကို အမြဲတမ်း အထိရောက်ဆုံး ထိန်းထားနိုင်တာ” ပဲဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအခွင့်အရေးတွေကို အဆုံးရှုံး မခံသင့်ပါဘူး။ နောက်အကျိုးဆက်တစ်ခုကတော့ ဒီလို ဆေးမြီးတိုတွေ သုံးတာကြောင့် တခါတရံ ဆိုးကျိုးတွေလည်း ရရှိနိုင်ပါတယ်။ သဘာဝအသီးအရွက် တချို့ကလည်း အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ်ကို ထိခိုက်တတ်တဲ့ သာဓကတွေရှိပါတယ်။ အချိန်အဆမသိလို့ အလွန်အကျူးသောက်သုံးမိရင်လည်း အနည်းငယ် စားသုံးစဉ်ကနဲ့ မတူတဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ရှိလာနိုင်ပါတယ်။ (Overdose or toxicity)

နွားကျင်ငယ်ရေသောက်ရင် နွားရဲ့ ဆီးလမ်းကြောင်းမှ ပိုးတွေကိုလည်း သောက်မိပြီး ရောဂါ ရရှိနိုင်ပါတယ်။ လွဲမှားပြီး သိပ္ပံနည်းမကျတဲ့ ယုံကြည်မှုတွေကြောင့် ဆေးကုသဖို့ နှောင့်နှေးနေတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီလို အယူူအဆလွဲမှားနေတဲ့ ဆေးမြီးတိုလေးတွေ သောက်သုံးနေရင်းနဲ့ တန်ဖိုးရှိတဲ့ သွေးချိုထိန်းရမယ့် အချိန်တွေကို မကုန်ဆုံးစေသင့်ပါဘူး။

ဒီလိုဆေးမြီးတိုတွေနဲ့ အချိန်ဖြုန်းခဲ့မိတဲ့ အသက် ၅၀ ရှိ ဒေါ်အေးမိဆိုတဲ့ လူနာတစ်ဦးရဲ့ အကြောင်းကို မှတ်သားဖွယ်ရာ တင်ပြအပ်ပါတယ်။

“ဒေါ်အေးမိက ဘယ်မြို့ကလဲ။ ဆီးချိုသွေးချိုရှိတာ ၄ နှစ်လောက်ရှိနေပြီဆိုတော့ ဘာဆေးတွေသောက်နေလဲ ပြောပြပါဦး” လို့ ဆရာမကမေးလိုက်တော့ –

“ကျွန်မက မော်ကျွန်းကပါဆရာမ။ ကျွန်မကတော့ ဆီးချိုဖြစ်ကတည်းက အချိုဆို လုံးဝ ရှောင်ထားပါတယ်။ ပြီးတော့ မိတ်ဆွေတွေပြောတဲ့ သဘာဝဆေးတွေကိုပဲ သောက်နေတာပါပဲ။
အရင်ကတော့ နေလို့ကောင်းတယ်။ အခုနောက်ပိုင်းကျမှ မျက်စိတွေဝေဝါးပြီး ခြေထောက်တွေထုံလာလို့ လာပြကြည့်တာပါ။ ပြီးတော့မြို့က ဆရာဝန်ဆီမှာ စစ်ကြည့်တော့ သွေးတွင်း သကြားဓါတ်က ၄၀၀ကျော်ဖြစ်နေလို့ ဆရာမဆီ လွှဲပေးလိုက်တာပါ” လို့ ဒေါ်အေးမိက ပြန်ဖြေပါတယ်။

“ဘာဆေးမြီးတိုတွေ သုံးဖူးသလဲ”

“အစုံပါပဲ ဆရာမရယ်၊ ကျွန်မ သိကြားမကိုဋ်ရွက်တွေ ဝါးစားဖြစ်တယ်။ ပြီးတော့ ခရေရွက်ကို သုံးခွက်တစ်ခွက်တင် ပြုတ်ထားတဲ့ အရည်ကို တစ်နေ့ သုံးခါသောက်တယ်။ ကြက်သားနဲ့ သံပုရာသီး ၄ လုံး ပေါင်းပြီးလည်း စားဖြစ်တယ်။ ကြားသမျှတော့ စမ်းကြည့်တာပဲ။ အခုနောက်ပိုင်း သွေးချို ပိုတက်လာလို့ မိတ်ဆွေတစ်ဦးပြောတဲ့ နွားနက်အမရဲ့သေးကို နေ့တိုင်းသောက်ကြည့်သေးတယ်။ ပျောက်ချင်လွန်းလို့ မနည်းအောင့်ပြီး သောက်ခဲ့ရတာပါ ဆရာမရေ။ ဒါပေမယ့် တစ်လကြာပြီ၊ သွေးချိုက အခု ၄၀၀ မှတ်ကျော်လာလို့ ဆက်မသောက်တော့ပါဘူး”

ဒေါ်အေးမိရဲ့ အဖြေကြားတော့ ဆရာမ အတော်အံ့သြသွားပါတယ်။

“အို …နွားသေးဆိုတော့ တော်တော်လေး ရွံစရာကောင်းမှာပေါ့နော်။ မနည်းအောင့်ပြီးသောက်ရမှာပဲ။ ဒေါ်အေးမိ ဆီးချိုရောဂါ တကယ်ပျောက်ချင်မှန်း ဆရာမ နားလည်သွားပါပြီ။ အခုစစ်လိုက်တော့ ဆီးချိုများနေတာကို သိလိုက်တာပေါ့နော်။ အရင်ကရော စစ်လေ့ရှိလား”

“စစချင်းကတော့ ဆီးချိုကို အခုလိုစစ်ရမယ်ဆိုတာ မသိပါဘူး။ အချိုရှောင်ရင် သွေးမချိုတော့ဘူးလို့ ထင်မိတာ။ ဒီနှစ်ထဲကျမှ အိမ်နီးချင်းမိတ်ဆွေဆီမှာ ဆီးချိုစစ်တဲ့ စက်ကလေးဝယ်ထားလို့ တစ်ခါတစ်ခါ သွားစစ်လို့ရတော့မှ သွေးချို ၂၀၀ ဆိုတာ များမှန်းသိတာ”

“ပါးစပ်မှာ ချိုတဲ့ အရသာရှိတဲ့ အစာကို ရှောင်လိုက်ရုံနဲ့ ဆီးချိုပျောက်သွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ တကယ်တော့ ပါးစပ်ထဲမှာ မချိုတဲ့အစာတွေ ဥပမာ ထမင်းဟာလည်း ဝမ်းဗိုက်ထဲရောက်သွားရင် သကြား (ဂလူးကို့စ်) စစ်စစ်တွေ ဖြစ်သွားတော့တာပဲ။ ဘာဆေးမြီးတိုပဲ သုံးသုံး အချိုပဲဖြတ်ဖြတ် ဆီးချိုကို လက်တွေ့တိုင်းကြည့်ရမယ်။ မထိရောက်ရင် စောစောပြုပြင်ပြီး ထိရောက်တဲ့နည်းကို ရှာရမယ်။”

“ကျွန်မကတော့ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ဆရာလုပ်ပြီး ကိုယ့်ဆေးမြီးတိုနဲ့ကိုယ် ဟုတ်လှပြီလို့ ထင်နေမိတာ။ ဆီးချိုတိုင်းပြီး ထိရောက်အောင် ထိန်းခဲ့ရမယ့် အချိန်တွေဖြုန်းနေမိတာ..နှစ်တွေမနည်းတော့ပါဘူး။ နောက်ဆက်တွဲရောဂါတွေများ ဝင်သွားပြီလား စစ်ဆေးပေးပါဦး ဆရာမ”

“ဒီနေ့မှ အမြင်မှန်ရတာလည်း နောက်ကျသွားတယ်ရယ်လို့ မရှိပါဘူး။ ဒီနေ့ကစပြီး ထိရောက်တဲ့ ကုထုံးတွေကို ယူလိုက်ရင် အကောင်းဆုံးမဖြစ်ရင်တောင် အဆိုးကြီးတော့ မဖြစ်နိုင်တော့ပါဘူး။”

မှတ်ချက်
(၁) ဆေးမြီးတိုတွေ၊ လွဲမှားတဲ့ ယုံကြည်ချက်တွေ၊ ရှေးရိုးစဉ်လာ အယူအဆတွေ မျိုးစုံကို ကြားဖူး၊ ဖတ်ဖူးကြမှာ ဖြစ်ပေမယ့် ဒါတွေဟာ အများအားဖြင့် သိပ္ပံနည်းစနစ်နဲ့ လေ့လာထားတာ မရှိကြပါဘူး။
(၂) ဘယ်အယူအဆတွေကိုပဲဖြစ်ဖြစ် စမ်းကြည့်မယ်ဆိုရင် ဆီးချိုထိရောက်အောင် ကျ၊ မကျ အမြဲတမ်းလက်တွေ့စစ်ဆေးကြည့်နေရပါမယ်။
(၃) သွေးတွင်းသကြားဓါတ်က အစာစားချိန်နဲ့ အနီးအဝေးပေါ်မူတည်ပြီး အမြဲပြောင်းလဲနေတာကို သတိပြုရပါမယ်။ ရရှိတဲ့အဖြေတစ်ခုတည်း ပုံသေအမြဲရှိရမယ်လို့ မှတ်ထားလို့မရပါဘူး။
(၄) ဆီးချိုသွေးချိုရောဂါ ရင့်လာလေလေ ဆီးချိုမြင့်လာလေလေ ဖြစ်လာပါမယ်။ အစပိုင်းမှာ ဒီဆေးမြီးတိုတွေက သွေးချိုကျစေနိုင်ရင်တောင် နှစ်ကြီးလာရင်တော့ ဆီးချိုများလာမှာဖြစ်လို့ ပိုပြီးထိရောက်တဲ့ဆေးတွေကို စောစောကူးပြောင်းပြီးသုံးမှ အသက်ရှည်မှာဖြစ်ပါတယ်။
(၅)ဆေးမြီးတိုတွေကို စမ်းသပ်နေရင်း အဖိုးတန်လှတဲ့ အချိန်တွေကို မဖြုန်းတီးမိစေဖို့ သတိပေးအပ်ပါတယ်။

Credit: ပါမောက္ခ သန်းသန်းအေး၏ ကျွန်မနှင့် ဆီးချိုလူနာများ စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ဖော်ပြပါသည်။
Photo Credit: Google