Zawgyi ျဖင့္ဖတ္ရန္

ေဆာင္းအကုန္ ေႏြးဦးကာလ မ်ားျဖစ္ၾကတဲ့ မတ္လ ႏွင့္ ဧျပီလေလာက္ မွာ ေရာဂါ အျဖစ္ မ်ားျပီး၊ ကေလးေတြမွာ ျဖစ္႐ိုးျဖစ္စဥ္ ျမင္ေတြ ့ရတဲ့ ကူးစက္ေရာဂါ တစ္မ်ိဳးပါ။

အဂၤလိပ္လို chicken pox လို႕ေခၚျပီး ၊ ျမန္မာလိုေတာ့ ေရေက်ာက္ေရာဂါ (သို ့မဟုတ္) ပဲသီတာ လို ့ေခၚၾကပါတယ္။ ေဗရီဆယ္လား (Varicella Zoster) (ေခၚ) DNA ဗိုင္းရပ္စ္ ပိုးတစ္မ်ိဳးေၾကာင့္ျဖစ္တာပါ။ ျဖစ္ပြားသူ စုစုေပါင္းရဲ႕ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ အသက္ ၄-ႏွစ္ ႏွင့္ ၁၀-ႏွစ္ၾကား ကေလး ငယ္ေတြ ျဖစ္ၾကျပီး၊ က်န္တဲ့ ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ကေတာ့ အသက္ ၁၈-ႏွစ္ေအာက္ လူငယ္ လူရြယ္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြမွာ ပိုျဖစ္တတ္ ပါတယ္။ (တခါတရံ ၆-လသား အရြယ္ မွာလည္း ေရေက်ာက္ ေပါက္ တာကို ေတြ ့ရပါတယ္)
ေရေက်ာက္ေရာဂါ

ေရာဂါ လကၡဏာ….

ထိုဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ခံရလွ်င္ ခႏၶာကိုယ္မွာအနီစက္၊ အဖုအပိန္႕ေတြ ထြက္လာပါ လိမ့္မယ္။ ရင္ဘတ္၊ ၀မ္းဗိုက္၊ ေနာက္ေက်ာ စတဲ့ခႏၶာ ကိုယ္အစိတ္ အပိုင္းေတြ မွာ အနီစက္ေတြ စထြက္လာၿပီး ယားလုိ႕ ကုတ္မိျခင္းျဖင့္ သတိထား မိတတ္ပါ တယ္။ ပိုး၀င္ၿပီး ပထမ တစ္ရက္ အတြင္း ႏွာေစး၍ ေခ်ာင္းဆိုးလာတတ္ပါတယ္္။ နည္းနည္းဖ်ား လာပါလိမ့္မယ္။ ထို ့ေနာက္ လက္ေမာင္း၊ မ်က္ႏွာ ၊ ေျခေထာက္ ႏွင့္ ဦးေရျပားပါ မက်န္ တစ္ကိုယ္လံုးအႏွံ ့ အလားတူ အနီစက္ အဖုေလးေတြ အုပ္စုလိုက္ထြက္လာျပီး ၂-ရက္ ၃-ရက္ ၾကာရင္ အေရျပားေပၚမွာ အရည္ၾကည္ဖုေလးေတြ ေပၚလာပါတယ္။

(တခ်ိဳ ့ကေလးေတြမွာေတာ့ နာရီပိုင္း အတြင္းမွာပင္ အရည္ၾကည္ဖုေလး မ်ားျဖစ္လာၾကပါ တယ္)

ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ကူးစက္ခံရျပီး ရက္သတၱ ၁-ပတ္ အတြင္း အရည္ၾကည္ ဖုေလးေတြ တျဖည္းျဖည္းေျခာက္ၿပီး ၇-ရက္ ေက်ာ္သြားတဲ့အခါမွာေတာ့ အကုန္လံုးေျခာက္ လာၿပီး ကြာက်သြားပါလိမ့္မယ္။ ေနာက္ဆံုးမွာ အမာရြတ္ပါမက်န္ သူ ့ အလိုလို ေပ်ာက္ သြားပါတယ္။ အနီဖုေလးမ်ား ေပါက္တဲ့အခ်ိန္မွာ ေတြ ့ျမင္ရတဲ့ အျခား လကၡဏာမ်ားမွာ ကေလး ကိုယ္ပူျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ တခါတရံ အျပင္းဖ်ားျခင္း၊ ၾကြက္သားမ်ားနာျခင္း၊ လည္ေခ်ာင္းနာျခင္း၊ နားကိုက္ျခင္း၊ မလႈပ္ခ်င္၊ မသယ္ ခ်င္ေလာက္ေအာင္ႏံုးခ်ိေနျခင္း ….စသည္ တို ့ျဖစ္ၾကပါတယ္။

ကူးစက္ပံု…
ေရေက်ာက္ေရာဂါ

ကေလးေတြမွာ ေရာဂါပ်ိဳးစ(အရည္ၾကည္ဖုမေပၚခင္)အခ်ိန္မွာ ကူးစက္မႈ အျမန္ဆံုး ျဖစ္ပါ တယ္။ ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ အနီစက္ထြက္ ျပီးေနာက္ ၅-ရက္ အၾကာမွာ ေနာက္တစ္ဦး ဆီသို ့ ေရာဂါကူးစက္ဖို႕အခြင့္အလမ္းမ်ားပါတယ္။ (တစ္ခါတစ္ရံ ႏွာေစးေခ်ာင္းဆိုး ႐ံု ေလာက္နဲ႔ ၿပီးသြားၿပီး တစ္ရက္ ႏွစ္ရက္ၾကာ တဲ့အခါ အတူေနကေလးေတြကို ကူးစက္သြားပါတယ္) အဓိက ကူးစက္ပံုကေတာ့့ ေလထဲကဆင့္ ကူးစက္ျခင္း ပါ။ ေခ်ာင္း ဆိုးၿခင္း၊ ႏွာေခ်ျခင္းျဖင့္ ေရာဂါရွိ တဲ့ကေလးရဲ႕ အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္း မွ ထြက္ေသာ အရည္၊ အမႈန္ အစက္ ကေလးေတြ Droplet ကတဆင့္ ကူးစက္ပါတယ္။ အနီစက္ ကျဖစ္လာတဲ့ ပဲသီတာ အရည္ဖုက ထြက္တဲ့ အရည္ထဲမွာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ေတြ အမ်ားႀကီး ပါဝင္ေနပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ေရာဂါရွိသူႏွင့္ ခႏၶာကိုယ္ျခင္း ထိေတြ႕ဆက္ဆံမႈမွ ကူးစက္တတ္ပါတယ္။ ထို အရည္ၾကည္ဖုေလးေတြကို ဘက္တီးရီးယား ပုိး၀င္သြားခဲ့ပါ က ျပည္ တည္ နာေလးေတြ ျဖစ္သြားပါ တယ္။ ေရေက်ာက္ ဗုိင္းရပ္(စ္) ပိုးေၾကာင့္ ေနာက္ဆက္ တြဲေရာဂါမ်ားအျဖစ္ ဦးေႏွာက္ေရာင္ျခင္း၊ အဆုတ္ေရာင္ျခင္း၊ အဆုတ္ အေအး မိျခင္းေတြ ျဖစ္ေစႏုိင္ပါတယ္။ သာမန္အားျဖင့္ အသက္အႏၲရာယ္မရွိေပမယ့္ ခုခံအား က်ဆင္းေနတဲ့ ကေလးမ်ား၊ ေက်ာက္ကပ္ေရာင္ေရာဂါရွိတဲ့ ကေလး မ်ား၊ ေသြးကင္ ဆာေရာဂါ ရွိတဲ့ကေလးမ်ား၊ စတီး႐ြိဳက္ေဆး ေသာက္ေနရ၍ ခုခံအား က် ေနတဲ့ ကေလးမ်ားတြင္ ေရေက်ာက္အနာဖု မွ ျပည္တည္နာျဖစ္ တဲ့အခါ အသက္အႏၲရာယ္ ရွိနိုင္ပါတယ္။

ကုသပံု….

(၁) ေရေက်ာက္ေရာဂါ (ေခၚ) ပဲသီတာဟာ အႏၲရာယ္မရွိလွသလုိ၊ သိပ္ၿပီးစိုးရိမ္စရာ မလိုပါဘူး။ အရည္ၾကည္ဖုေလးေတြ ျဖစ္ေပၚ လာလည္း ဘာေဆးမွ်လိမ္းစရာ မလုိပါဘူး။ သနပ္ခါးလည္း လိမ္းစရာမလုိပါဘူး။ အရည္ၾကည္ဖုေလးေတြ အခ်ိန္တန္ရင္ ကြာက် သြားမွာပါ။ အနီစက္ေတြထြက္ၿပီး တစ္ပတ္အႀကာမွာ အမာရြတ္ပါမက်န္ ေပ်ာက္ကင္း သက္သာတတ္ၿပီး အခ်ိဳ႕လူနာမ်ား မွာ တစ္လခန္႕အထိ ၾကာတတ္ပါတယ္။ တစ္ခါ တစ္ရံ အေရျပားရဲ႕ (Dermis) အလႊာကို ထိရင္ေတာ့ အမာရြတ္ေသးေသး ေလး က်န္တတ္ ပါတယ္။ ျပည္တည္ေရာဂါ ပိုး၀င္ခဲ့ရင္ေတာ့ အမာရြတ္က်န္တတ္ပါတယ္။

(၂) ေရေႏြးနဲ႔ ေရခ်ိဳးပါ (သို ့မဟုတ္) ေရေႏြးစိမ္အဝတ္နဲ႕ ေရပတ္တိုက္ေပးပါ။

(၃) အဖ်ား၀င္ေနပါက paracetamol တိုက္ေကြ်းနိုင္ပါတယ္။ (သို ့ေသာ္ aspirin , Ibuprofen တို ့လို အကိုက္ခဲေပ်ာက္ေဆး ေတြ အသံုးမျပဳသင့္ပါဘူး)

(၄) အဖုအပိန္႔ေလးမ်ားကို Calamine အရည္ လိမ္းေပးပါ (သို႔မဟုတ္) အ၀တ္သန္ ့သန္ ့ကို ေရေႏြးတို ့၍ သန္ ့စင္ေပးပါ။

(၅) သိပ္ဆိုးရင္ antihistamine လို႕ေခၚတဲ့ အယားေပ်ာက္ေဆးေတြ ေသာက္သံုးႏိုင္ပါတယ္။ (သို႕ေသာ္ အေရာင္က်ေဆးတဲ့ steoid လိမ္းေဆးမ်ိဳး မသံုးသင့္ပါဘူး)

(၆) သေဘၤာသီး၊ နာနတ္သီး၊ ဖရဲသီး၊ စပ်စ္သီး စတာေတြကလည္း အေရျပားေရာဂါေတြ အတြက္ အေထာက္အကူျပဳေပး ႏိုင္ပါတယ္။
ေရေက်ာက္ေရာဂါ

(၇) အုန္းရည္ဟာ အေရျပားက်န္းမာေရး ကို အေထာက္အကူျပဳ တာေၾကာင့္ ေရေက်ာက္ေရာ ဂါ အတြက္သာမက၊ ေက်ာက္ႀကီး ေရာဂါ၊ ၀က္သက္ေရာ ဂါမ်ားအတြက္ အုန္းရည္အ၀ ေသာက္ ေပးျခင္းျဖင့္ သက္သာေစပါတယ္။

(၈) မုန္႔လုပ္ရာမွာသံုးတဲ့ ဆားဆိုဒါ လက္ဖက္ရည္ဇြန္း ၁-ဇြန္းကို ေရေဖ်ာ္၍၊ အဖုအပိန္႔ ေလးမ်ား ကို တို႔ေပးျခင္းျဖင့္ ယားယံျခင္းမွ သက္သာေစႏိုင္ပါတယ္။

(၉) ၀က္သက္၊ ေရေက်ာက္(ေခၚ)ပဲသီတာ စသည့္ အပူနာေရာဂါမ်ားအတြက္ ႀကိဳတင္ ကာကြယ္ေဆး အျဖစ္ ခံတက္ရြက္ကုိ သၾကား(သို ့မဟုတ္) ထန္းလ်က္ (သို ့မဟုတ္) ပ်ားရည္ စသည့္ သင့္ရာ တစ္မ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ျပဳတ္၍ တိုက္ေကြ်းသင့္ပါတယ္။

(၁၀) ဗီတာမင္ေအ၊ ဗီတာမင္စီ၊ ဗီတာမင္အီး အားေဆးေတြ တြဲေသာက္ေပးပါ။

(၁၁) ေရမ်ားမ်ားေသာက္ျခင္း၊ သန္ ့ရွင္းလတ္ဆတ္တဲ့ အသီးအရြက္မ်ားမ်ား စားျခင္း ဟာ ေရာဂါလကၡဏာသက္သာ ေစရုံ သာမက ကိုယ္ခံအားပါတတ္ေစႏိုင္ပါတယ္။

(၁၂) လည္ေခ်ာင္းနာပါက ဆားရည္ပလုတ္က်င္းေပးႏိုင္ပါတယ္။

(မွတ္ခ်က္) အကယ္၍ ေရာဂါလကၡဏာ ျပင္းထန္လြန္းျပီး ကူးစက္မႈမ်ားေနရင္ေတာ့ Acyclovir ေဆးျပားကို ၇၂-နာရီအတြင္း တိုက္ေကြ်းဖို ့လိုအပ္ေနပါျပီ္။ ဒါေၾကာင့္ ကေလး ကုိယ္ပူျပင္းထန္ လြန္းလွ်င္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ကေလး မေနႏိုင္ေအာင္ အဖုအပိန္႔မ်ားက ယားယံေနလွ်င္ ေသာ္လည္းေကာင္း ဆရာ၀န္ထံျပသပါ။ တခါတရံမွာေတာ့ အဖုအပိန္႔ထဲကို ပိုး၀င္ျပီး ျပည္ တည္နာမ်ား ျဖစ္လာတတ္တဲ့အတြက္ လိုအပ္တဲ့ ပိုးသတ္ပဋိဇီ ထိုးေဆး-စားေဆး-လိမ္းေဆးမ်ားကို ဆရာ၀န္က ညႊန္ၾကားေပး ပါလိမ့္မယ္။

ေရာဂါမျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္နည္း…

(၁) အသက္ ၅-ႏွစ္ေအာက္ ကေလးငယ္မ်ားကို တစ္ႏွစ္သားမွာ တစ္ႀကိမ္၊ ၅-ႏွစ္သားမွာ တစ္ႀကိမ္ စုစုေပါင္း ကာကြယ္ေဆး ၂-ႀကိမ္ထုိးေပးျခင္းျဖင့္ ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္။

(၂) ေရေက်ာက္ေရာဂါ လံုး၀ မျဖစ္ပြားခဲ့ဖူးသူ ၁၈-ႏွစ္ေအာက္ လူငယ္မ်ားကလည္း ကာကြယ္ေဆး ၂-ႀကိမ္ထိုးေပးျခင္းျဖင့္ ၾကိဳတင္ကာကြယ္ ထားႏိုင္ပါတယ္။ ထို အရြယ္မ်ားမွာေတာ့ တစ္ႀကိမ္ ႏွင့္ တစ္ႀကိမ္ တစ္လျခားၿပီးထိုးေပးရမွာပါ။

(၃) အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္မွစတင္၍ ေရေက်ာက္ ကာကြယ္ေဆး ထိုးေပးခဲ့ရာ ျဖစ္ပြားႏႈန္း ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႕ ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ခဲ့တယ္လို႕ဆိုပါတယ္။ သို႕ ေသာ္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ မိခင္မ်ား၊ HIV ကူးစက္ ခံေနရသူမ်ား၊ aspirin ကဲ့သို႕ အကိုက္ အခဲေပ်ာက္ေဆး ေရရွည္သံုးစြဲေနသူမ်ား ႏွင့္ lincomycin ကဲ့သို႕ပဋိဇီဝေဆး မတည္႕သူမ်ားကေတာ့ ထို ေရေက်ာက္ေရာဂါ ကာကြယ္ေဆးထုိးမသင့္ပါဘူး။

(၄) အထူးသျဖင့္ ေရေက်ာက္ျဖစ္ပြားဖူးျခင္း လံုး၀မရွိေသးေသာ မိခင္ေလာင္းအေနနဲ႕ ကိုယ္ဝန္မေဆာင္ခင္ ၁-လ အလိုမွာ ကာကြယ္ေဆး အျပည္႕အစံုျဖစ္ ေအာင္ၾကိဳတင္ထိုး ထားျခင္းျဖင့္ ေမြးဖြားလာမည့္ ကေလးအတြက္ ၾကိဳတင္ကာကြယ္ေပး ႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒီ ၾကိဳတင္ကာကြယ္ေဆးမ်ိဳးကို ဂ်ပန္လူမ်ိဳး michiaki Takahashi က ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ေလာက္မွာ စတင္ တီထြင္ ထုတ္လုပ္ေပးခဲ့ ေၾကာင္း ေလ့လာမွတ္သားရပါတယ္။

(၅) အထူးသတိျပဳရမည့္ အခ်က္မွာ ေရေက်ာက္ တစ္ခါျဖစ္ဖူး ရင္၊ ေနာင္လူႀကီး ဘဝမွာ ေရ ယုန္ျဖစ္ဖို ့ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ေသခ်ာ ေနပါျပီ။ ဒါဘာေၾကာင့္လဲဆိုရင္ ကေလးငယ္ ဘ၀ မွာ ေရေက်ာက္ အနီစက္ေလးေတြ လံုးဝေပ်ာက္ကင္းသြားေပမယ့္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ကေတာ့ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ အာရံုေၾကာစနစ္ထဲမွာ ရွိေနတုန္းပါဘဲ။ ဒီလိုနဲ႕အသက္ႀကီး လာၿပီးေနာက္ ခုခံအားက်ဆင္းတဲ့ အခါျဖစ္ေစ၊ အာဟာရ ခ်ိဳ႕တဲ့ ေနခ်ိန္မွာျဖစ္ေစ ခႏၶာကုိယ္ထဲမွာ ကိန္းငုပ္ေနတဲ့ပိုးဟာ ေရယုန္အေနနဲ႕ ျပန္လည္ေပၚေပါက္လာ တတ္လို ့ ပါဘဲ။ ထိုျပႆနာမ်ိဳးကို အမ်ားအားၿဖင့္ အသက္ ၆၀-ေက်ာ္ အရြယ္မွာ ၾကံဳေတြ ့ရတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရေက်ာက္ ျဖစ္ဖူး သူေတြအေနနဲ႕ တစ္ခ်ိန္ မွာ ေရယုန္မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ေဆး ထိုးထားသင့္ပါတယ္။

(၆) ေရေက်ာက္(ေခၚ)ပဲသီတာ ျဖစ္တဲ့အခါ၊ ေရာဂါျဖစ္သူရဲ ့ အဝတ္အစားမ်ား ကို ေရေႏြးန႕ဲ သီးသန္ ႔ေလွ်ာ္ဖြတ္ပါ။

(၇) ပဲသီတာ အဖုေလးေတြက ယားလြန္းတာေၾကာင့္ ကုတ္မိပါတယ္။ အဖုေလးေတြ အနာမျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္သည့္အေနျဖင့္ ကေလးကို လက္သည္းညွပ္ေပးပါ။ လက္သည္း ညွပ္ျပီးတဲ့ အခါမွာလည္း စူးရွမေနေစဖို ့အတြက္ လက္သည္း ကို တံစဥ္းျဖင့္ တိုက္ ေပးထားပါ။

Credit:Yangon Times Journal

Unicode ဖြင့်ဖတ်ရန်

ဆောင်းအကုန် နွေးဦးကာလများဖြစ်ကြတဲ့ မတ်လ နှင့် ဧပြီလလောက် မှာ ရောဂါအဖြစ် များပြီး၊ ကလေးတွေမှာ ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ် မြင်တွေ့ရတဲ့ ကူးစက်ရောဂါတစ်မျိုးပါ။

အင်္ဂလိပ်လို chicken pox လို့ခေါ်ပြီး ၊ မြန်မာလိုတော့ ရေကျောက်ရောဂါ (သို့မဟုတ်) ပဲသီတာ လို့ခေါ်ကြပါတယ်။ ဗေရီဆယ်လား (Varicella Zoster) (ခေါ်) DNA ဗိုင်းရပ်စ် ပိုးတစ်မျိုးကြောင့်ဖြစ်တာပါ။ ဖြစ်ပွားသူ စုစုပေါင်းရဲ့ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းဟာ အသက် ၄-နှစ် နှင့် ၁၀-နှစ်ကြား ကလေး ငယ်တွေ ဖြစ်ကြပြီး၊ ကျန်တဲ့ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း ကတော့ အသက် ၁၈-နှစ်အောက် လူငယ် လူရွယ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အမျိုးသားတွေမှာ ပိုဖြစ်တတ် ပါတယ်။ (တခါတရံ ၆-လသား အရွယ် မှာလည်း ရေကျောက် ပေါက် တာကို တွေ့ရပါတယ်)
ရေကျောက်ရောဂါ

ရောဂါ လက္ခဏာ….

ထိုဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရလျှင် ခန္ဓာကိုယ်မှာအနီစက်၊ အဖုအပိန့်တွေ ထွက်လာပါ လိမ့်မယ်။ ရင်ဘတ်၊ ဝမ်းဗိုက်၊ နောက်ကျော စတဲ့ခန္ဓာ ကိုယ်အစိတ် အပိုင်းတွေ မှာ အနီစက်တွေ စထွက်လာပြီး ယားလို့ ကုတ်မိခြင်းဖြင့် သတိထား မိတတ်ပါ တယ်။ ပိုးဝင်ပြီး ပထမ တစ်ရက် အတွင်း နှာစေး၍ ချောင်းဆိုးလာတတ်ပါတယ်။ နည်းနည်းဖျား လာပါလိမ့်မယ်။ ထို့နောက် လက်မောင်း၊ မျက်နှာ ၊ ခြေထောက် နှင့် ဦးရေပြားပါ မကျန် တစ်ကိုယ်လုံးအနှံ့ အလားတူ အနီစက် အဖုလေးတွေ အုပ်စုလိုက်ထွက်လာပြီး ၂-ရက် ၃-ရက် ကြာရင် အရေပြားပေါ်မှာ အရည်ကြည်ဖုလေးတွေ ပေါ်လာပါတယ်။

(တချို့ကလေးတွေမှာတော့ နာရီပိုင်း အတွင်းမှာပင် အရည်ကြည်ဖုလေး များဖြစ်လာကြပါ တယ်)

ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံရပြီး ရက်သတ္တ ၁-ပတ် အတွင်း အရည်ကြည် ဖုလေးတွေ တဖြည်းဖြည်းခြောက်ပြီး ၇-ရက် ကျော်သွားတဲ့အခါမှာတော့ အကုန်လုံးခြောက် လာပြီး ကွာကျသွားပါလိမ့်မယ်။ နောက်ဆုံးမှာ အမာရွတ်ပါမကျန် သူ့ အလိုလို ပျောက် သွားပါတယ်။ အနီဖုလေးများ ပေါက်တဲ့အချိန်မှာ တွေ့မြင်ရတဲ့ အခြား လက္ခဏာများမှာ ကလေး ကိုယ်ပူခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ တခါတရံ အပြင်းဖျားခြင်း၊ ကြွက်သားများနာခြင်း၊ လည်ချောင်းနာခြင်း၊ နားကိုက်ခြင်း၊ မလှုပ်ချင်၊ မသယ် ချင်လောက်အောင်နုံးချိနေခြင်း ….စသည် တို့ဖြစ်ကြပါတယ်။

ကူးစက်ပုံ…
ရေကျောက်ရောဂါ

ကလေးတွေမှာ ရောဂါပျိုးစ(အရည်ကြည်ဖုမပေါ်ခင်)အချိန်မှာ ကူးစက်မှု အမြန်ဆုံး ဖြစ်ပါ တယ်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် အနီစက်ထွက် ပြီးနောက် ၅-ရက် အကြာမှာ နောက်တစ်ဦး ဆီသို့ ရောဂါကူးစက်ဖို့အခွင့်အလမ်းများပါတယ်။ (တစ်ခါတစ်ရံ နှာစေးချောင်းဆိုး ရုံ လောက်နဲ့ ပြီးသွားပြီး တစ်ရက် နှစ်ရက်ကြာ တဲ့အခါ အတူနေကလေးတွေကို ကူးစက်သွားပါတယ်) အဓိက ကူးစက်ပုံကတော့ လေထဲကဆင့် ကူးစက်ခြင်း ပါ။ ချောင်း ဆိုးခြင်း၊ နှာချေခြင်းဖြင့် ရောဂါရှိ တဲ့ကလေးရဲ့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်း မှ ထွက်သော အရည်၊ အမှုန် အစက် ကလေးတွေ Droplet ကတဆင့် ကူးစက်ပါတယ်။ အနီစက် ကဖြစ်လာတဲ့ ပဲသီတာ အရည်ဖုက ထွက်တဲ့ အရည်ထဲမှာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး တွေ အများကြီး ပါဝင်နေပါတယ်။

ဒါကြောင့် ရောဂါရှိသူနှင့် ခန္ဓာကိုယ်ခြင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုမှ ကူးစက်တတ်ပါတယ်။ ထို အရည်ကြည်ဖုလေးတွေကို ဘက်တီးရီးယား ပိုးဝင်သွားခဲ့ပါ က ပြည် တည် နာလေးတွေ ဖြစ်သွားပါ တယ်။ ရေကျောက် ဗိုင်းရပ်(စ်) ပိုးကြောင့် နောက်ဆက် တွဲရောဂါများအဖြစ် ဦးနှောက်ရောင်ခြင်း၊ အဆုတ်ရောင်ခြင်း၊ အဆုတ် အအေး မိခြင်းတွေ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ သာမန်အားဖြင့် အသက်အန္တရာယ်မရှိပေမယ့် ခုခံအား ကျဆင်းနေတဲ့ ကလေးများ၊ ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါရှိတဲ့ ကလေး များ၊ သွေးကင် ဆာရောဂါ ရှိတဲ့ကလေးများ၊ စတီးရွိုက်ဆေး သောက်နေရ၍ ခုခံအား ကျ နေတဲ့ ကလေးများတွင် ရေကျောက်အနာဖု မှ ပြည်တည်နာဖြစ် တဲ့အခါ အသက်အန္တရာယ် ရှိနိုင်ပါတယ်။

ကုသပုံ….

(၁) ရေကျောက်ရောဂါ (ခေါ်) ပဲသီတာဟာ အန္တရာယ်မရှိလှသလို၊ သိပ်ပြီးစိုးရိမ်စရာ မလိုပါဘူး။ အရည်ကြည်ဖုလေးတွေ ဖြစ်ပေါ် လာလည်း ဘာဆေးမျှလိမ်းစရာ မလိုပါဘူး။ သနပ်ခါးလည်း လိမ်းစရာမလိုပါဘူး။ အရည်ကြည်ဖုလေးတွေ အချိန်တန်ရင် ကွာကျ သွားမှာပါ။ အနီစက်တွေထွက်ပြီး တစ်ပတ်အကြာမှာ အမာရွတ်ပါမကျန် ပျောက်ကင်း သက်သာတတ်ပြီး အချို့လူနာများ မှာ တစ်လခန့်အထိ ကြာတတ်ပါတယ်။ တစ်ခါ တစ်ရံ အရေပြားရဲ့ (Dermis) အလွှာကို ထိရင်တော့ အမာရွတ်သေးသေး လေး ကျန်တတ် ပါတယ်။ ပြည်တည်ရောဂါ ပိုးဝင်ခဲ့ရင်တော့ အမာရွတ်ကျန်တတ်ပါတယ်။

(၂) ရေနွေးနဲ့ ရေချိုးပါ (သို့မဟုတ်) ရေနွေးစိမ်အဝတ်နဲ့ ရေပတ်တိုက်ပေးပါ။

(၃) အဖျားဝင်နေပါက paracetamol တိုက်ကျွေးနိုင်ပါတယ်။ (သို့သော် aspirin , Ibuprofen တို့လို အကိုက်ခဲပျောက်ဆေး တွေ အသုံးမပြုသင့်ပါဘူး)

(၄) အဖုအပိန့်လေးများကို Calamine အရည် လိမ်းပေးပါ (သို့မဟုတ်) အဝတ်သန့်သန့်ကို ရေနွေးတို့၍ သန့်စင်ပေးပါ။

(၅) သိပ်ဆိုးရင် antihistamine လို့ခေါ်တဲ့ အယားပျောက်ဆေးတွေ သောက်သုံးနိုင်ပါတယ်။ (သို့သော် အရောင်ကျဆေးတဲ့ steoid လိမ်းဆေးမျိုး မသုံးသင့်ပါဘူး)

(၆) သင်္ဘောသီး၊ နာနတ်သီး၊ ဖရဲသီး၊ စပျစ်သီး စတာတွေကလည်း အရေပြားရောဂါတွေ အတွက် အထောက်အကူပြုပေး နိုင်ပါတယ်။
ရေကျောက်ရောဂါ

(၇) အုန်းရည်ဟာ အရေပြားကျန်းမာရေး ကို အထောက်အကူပြု တာကြောင့် ရေကျောက်ရော ဂါ အတွက်သာမက၊ ကျောက်ကြီး ရောဂါ၊ ဝက်သက်ရော ဂါများအတွက် အုန်းရည်အ၀ သောက် ပေးခြင်းဖြင့် သက်သာစေပါတယ်။

(၈) မုန့်လုပ်ရာမှာသုံးတဲ့ ဆားဆိုဒါ လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၁-ဇွန်းကို ရေဖျော်၍၊ အဖုအပိန့် လေးများ ကို တို့ပေးခြင်းဖြင့် ယားယံခြင်းမှ သက်သာစေနိုင်ပါတယ်။

(၉) ဝက်သက်၊ ရေကျောက်(ခေါ်)ပဲသီတာ စသည့် အပူနာရောဂါများအတွက် ကြိုတင် ကာကွယ်ဆေး အဖြစ် ခံတက်ရွက်ကို သကြား(သို့မဟုတ်) ထန်းလျက် (သို့မဟုတ်) ပျားရည် စသည့် သင့်ရာ တစ်မျိုးမျိုးဖြင့် ပြုတ်၍ တိုက်ကျွေးသင့်ပါတယ်။

(၁၀) ဗီတာမင်အေ၊ ဗီတာမင်စီ၊ ဗီတာမင်အီး အားဆေးတွေ တွဲသောက်ပေးပါ။

(၁၁) ရေများများသောက်ခြင်း၊ သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်တဲ့ အသီးအရွက်များများ စားခြင်း ဟာ ရောဂါလက္ခဏာသက်သာ စေရုံ သာမက ကိုယ်ခံအားပါတတ်စေနိုင်ပါတယ်။

(၁၂) လည်ချောင်းနာပါက ဆားရည်ပလုတ်ကျင်းပေးနိုင်ပါတယ်။

(မှတ်ချက်) အကယ်၍ ရောဂါလက္ခဏာ ပြင်းထန်လွန်းပြီး ကူးစက်မှုများနေရင်တော့ Acyclovir ဆေးပြားကို ၇၂-နာရီအတွင်း တိုက်ကျွေးဖို့လိုအပ်နေပါပြီ်။ ဒါကြောင့် ကလေး ကိုယ်ပူပြင်းထန် လွန်းလျှင် သော်လည်းကောင်း၊ ကလေး မနေနိုင်အောင် အဖုအပိန့်များက ယားယံနေလျှင် သော်လည်းကောင်း ဆရာဝန်ထံပြသပါ။ တခါတရံမှာတော့ အဖုအပိန့်ထဲကို ပိုးဝင်ပြီး ပြည် တည်နာများ ဖြစ်လာတတ်တဲ့အတွက် လိုအပ်တဲ့ ပိုးသတ်ပဋိဇီ ထိုးဆေး-စားဆေး-လိမ်းဆေးများကို ဆရာဝန်က ညွှန်ကြားပေး ပါလိမ့်မယ်။

ရောဂါမဖြစ်အောင် ကာကွယ်နည်း…

(၁) အသက် ၅-နှစ်အောက် ကလေးငယ်များကို တစ်နှစ်သားမှာ တစ်ကြိမ်၊ ၅-နှစ်သားမှာ တစ်ကြိမ် စုစုပေါင်း ကာကွယ်ဆေး ၂-ကြိမ်ထိုးပေးခြင်းဖြင့် ကာကွယ်နိုင်ပါတယ်။

(၂) ရေကျောက်ရောဂါ လုံး၀ မဖြစ်ပွားခဲ့ဖူးသူ ၁၈-နှစ်အောက် လူငယ်များကလည်း ကာကွယ်ဆေး ၂-ကြိမ်ထိုးပေးခြင်းဖြင့် ကြိုတင်ကာကွယ် ထားနိုင်ပါတယ်။ ထို အရွယ်များမှာတော့ တစ်ကြိမ် နှင့် တစ်ကြိမ် တစ်လခြားပြီးထိုးပေးရမှာပါ။

(၃) အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှစတင်၍ ရေကျောက် ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးခဲ့ရာ ဖြစ်ပွားနှုန်း ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် လျှော့ချနိုင်ခဲ့တယ်လို့ဆိုပါတယ်။ သို့ သော် ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိခင်များ၊ HIV ကူးစက် ခံနေရသူများ၊ aspirin ကဲ့သို့ အကိုက် အခဲပျောက်ဆေး ရေရှည်သုံးစွဲနေသူများ နှင့် lincomycin ကဲ့သို့ပဋိဇီဝဆေး မတည့်သူများကတော့ ထို ရေကျောက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးထိုးမသင့်ပါဘူး။

(၄) အထူးသဖြင့် ရေကျောက်ဖြစ်ပွားဖူးခြင်း လုံးဝမရှိသေးသော မိခင်လောင်းအနေနဲ့ ကိုယ်ဝန်မဆောင်ခင် ၁-လ အလိုမှာ ကာကွယ်ဆေး အပြည့်အစုံဖြစ် အောင်ကြိုတင်ထိုး ထားခြင်းဖြင့် မွေးဖွားလာမည့် ကလေးအတွက် ကြိုတင်ကာကွယ်ပေး နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီ ကြိုတင်ကာကွယ်ဆေးမျိုးကို ဂျပန်လူမျိုး michiaki Takahashi က ၁၉၇၄ ခုနှစ်လောက်မှာ စတင် တီထွင် ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့ ကြောင်း လေ့လာမှတ်သားရပါတယ်။

(၅) အထူးသတိပြုရမည့် အချက်မှာ ရေကျောက် တစ်ခါဖြစ်ဖူး ရင်၊ နောင်လူကြီး ဘဝမှာ ရေ ယုန်ဖြစ်ဖို့ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း သေချာ နေပါပြီ။ ဒါဘာကြောင့်လဲဆိုရင် ကလေးငယ် ဘ၀ မှာ ရေကျောက် အနီစက်လေးတွေ လုံးဝပျောက်ကင်းသွားပေမယ့် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကတော့ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အာရုံကြောစနစ်ထဲမှာ ရှိနေတုန်းပါဘဲ။ ဒီလိုနဲ့အသက်ကြီး လာပြီးနောက် ခုခံအားကျဆင်းတဲ့ အခါဖြစ်စေ၊ အာဟာရ ချို့တဲ့ နေချိန်မှာဖြစ်စေ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ကိန်းငုပ်နေတဲ့ပိုးဟာ ရေယုန်အနေနဲ့ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာ တတ်လို့ ပါဘဲ။ ထိုပြဿနာမျိုးကို အများအားဖြင့် အသက် ၆၀-ကျော် အရွယ်မှာ ကြုံတွေ့ရတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရေကျောက် ဖြစ်ဖူး သူတွေအနေနဲ့ တစ်ချိန် မှာ ရေယုန်မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားသင့်ပါတယ်။

(၆) ရေကျောက်(ခေါ်)ပဲသီတာ ဖြစ်တဲ့အခါ၊ ရောဂါဖြစ်သူရဲ့ အဝတ်အစားများ ကို ရေနွေးနဲ့ သီးသန့်လျှော်ဖွတ်ပါ။

(၇) ပဲသီတာ အဖုလေးတွေက ယားလွန်းတာကြောင့် ကုတ်မိပါတယ်။ အဖုလေးတွေ အနာမဖြစ်အောင် ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် ကလေးကို လက်သည်းညှပ်ပေးပါ။ လက်သည်း ညှပ်ပြီးတဲ့ အခါမှာလည်း စူးရှမနေစေဖို့အတွက် လက်သည်း ကို တံစဉ်းဖြင့် တိုက် ပေးထားပါ။

Credit:Yangon Times Journal

LEAVE A REPLY